“เจ็บป่วย” มีสิทธิ์ไหมนะ? รวมสิทธิ์การรักษายามป่วยไข้ของราชการ, เอกชน, คนทำอาชีพอิสระ

เกิด แก่ เจ็บ ตาย เป็นเรื่องที่หนีไม่พ้น โดยเฉพาะเรื่องรักษาพยาบาล ประเทศไทยได้มีการพัฒนาระบบสวัสดิการรักษาพยาบาลมาอย่างต่อเนื่องตลอดมา ประชาชนคนไทยไม่ว่าจะมีอาชีพหรือไม่ ทุกคนจะได้รับการดูแลด้านการรักษาพยาบาลจากรัฐไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง

• หากรับราชการก็มีระบบสวัสดิการ รักษาพยาบาลข้าราชการดูแล
• หากทำงานในภาคเอกชนก็มีระบบประกันสังคมดูแล
• หากไม่ทำงานก็ มีระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าดูแล จึงอาจกล่าวได้ว่า “ไม่มีคนไทยคนใดไม่มีสิทธิด้านสวัสดิการ รักษาพยาบาลที่รัฐจัดให้” ทั้งนี้ ประชาชนคนไทยที

ข้าราชการ

สวัสดิการรักษาพยาบาลข้าราชการ

จะได้รับสวัสดิการทั้ง ค่ารักษาพยาบาล ค่าตรวจสุขภาพประจำปี (บุคคลในครอบครัวไม่ได้สิทธิตรวจสุขภาพประจำปี

ผู้มีสิทธิ ได้แก่…

1. ข้าราชการและลูกจ้างประจำซึ่งได้รับเงินเดือนหรือค่าจ้างประจำจากเงินงบประมาณ รายจ่าย งบบุคลากรของกระทรวง ทบวง กรม เว้นแต่ข้าราชการตำรวจชั้นพลตำรวจซึ่งอยู่ในระหว่าง รับการศึกษาอบรมในสถานศึกษาของสำนักงานตำรวจแห่งชาติก่อนเข้าปฏิบัติหน้าที่ราชการประจำ

2. ลูกจ้างชาวต่างประเทศซึ่งมีหนังสือสัญญาจ้างที่ได้รับค่าจ้างจากเงินงบประมาณรายจ่าย และสัญญาจ้างนั้นมิได้ระบุเกี่ยวกับค่ารักษาพยาบาลไว้

3. ผู้ได้รับบำนาญปกติหรือผู้ได้รับบำนาญพิเศษเพราะเหตุทุพพลภาพตามกฎหมายว่าด้วย บ าเหน็จบ านาญข้าราชการหรือกฎหมายว่าด้วยกองทุนบ าเหน็จบ านาญข้าราชการ และทหารกองหนุน มีเบี้ยหวัดตามข้อบังคับกระทรวงกลาโหมว่าด้วยเงินเบี้ยหวัด

รวมถึง “บุคคลในครอบครัว” ก็ได้รับสวัสดิการนี้เช่นกัน “บุคคลในครอบครัว” หมายความว่า

(1) บุตรชอบด้วยกฎหมายของผู้มีสิทธิซึ่งยังไม่บรรลุนิติภาวะ หรือบรรลุนิติภาวะแล้วแต่เป็น คนไร้ความสามารถหรือเสมือนไร้ความสามารถซึ่งอยู่ในความอุปการะเลี้ยงดูของผู้มีสิทธิ แต่ทั้งนี้ ไม่รวมถึงบุตรบุญธรรมหรือบุตรซึ่งได้ยกให้เป็นบุตรบุญธรรมของบุคคลอื่น ผู้มีสิทธิสามารถนำค่ารักษาพยาบาลของบุตรมาเบิกจ่ายได้เฉพาะ บุตรลำดับที่ 1 – 3 โดยนับเรียงลำดับการเกิดก่อนหลัง

(2) คู่สมรสที่ชอบด้วยกฎหมายของผู้มีสิทธิ

(3) บิดาหรือมารดาที่ชอบด้วยกฎหมายของผู้มีสิทธิ

ผู้มีสิทธิจะมีสิทธิตั้งแต่วันที่ได้รับการบรรจุแต่งตั้ง และหมดสิทธิเมื่อเกษียณอายุราชการ ลาออก ถูกไล่ออก หรือเสียชีวิต และกรณีถูกระงับสิทธิเพราะถูกพักราชการ สำหรับบุคคลในครอบครัวของผู้มีสิทธินั้น อิงการเกิดสิทธิ และหมดสิทธิของผู้มีสิทธิ กล่าวคือ เมื่อผู้มีสิทธิเกิดสิทธิ ก็จะมีสิทธิเบิกค่ารักษาพยาบาลของบุคคลในครอบครัวไปด้วยพร้อมกัน และเมื่อผู้มี สิทธิหมดสิทธิก็จะไม่มีสิทธิเบิกค่ารักษาพยาบาลของบุคคลในครอบครัวเช่นเดียวกัน

หมายเหตุ: ข้าราชการส่วนท้องถิ่น พนักงานรัฐวิสาหกิจ พนักงานองค์กรของรัฐ พนักงาน ราชการจึงมิใช่ผู้มีสิทธิตามพระราชกฤษฎีกาเงินสวัสดิการเกี่ยวกับการรักษาพยาบาล พ.ศ. 2553

พนักงานเอกชน

ประกันสังคม

เป็นสวัสดิการหลักๆที่ทุกคนมีตามกฎหมาย โดยลูกจ้างต้องส่งเงินสมทบเข้ากองทุนทุกเดือน ตามเงื่อนไขจึงจะสามารถใช้สิทธิรักษาพยาบาลได้ โดยใช้กับโรงพยาบาลที่เลือกสิทธิไว้ กรณีฉุกเฉินเข้าที่ไหนก่อนก็ได้โดยไม่ต้องสำรองจ่าย และสิทธิอื่นๆ เช่น

• เจ็บป่วยฉุกเฉินวิกกฤติเข้าสถานพยาบาลรัฐและเอกชนที่อยู่ใกล้ (สิทธิ UCEP เจ็บป่วยฉุกเฉินวิกฤติมีสิทธิทุกที่)

• ใช้ได้ไม่จำกัดจำนวนครั้ง ไม่มีวงเงิน และไม่เสียค่าใช้จ่ายครอบคลุมการบริการทางการแพทย์และสาธารณสุข สร้างเสริมสุขภาพ ป้องกันโรค ตรวจวินิจฉัยโรค การรักษาพยาบาล และการฟื้นฟูสมรรถภาพที่จำเป็น

• การย้ายสถานพยาบาลประจำตัวย้ายได้ปีละ 1 ครั้ง

• ถอนฟัน อุดฟัน ขูดหินปูน ไม่เกิน 900 บาท/ปี

• ค่าห้องและค่าอาหาร ไม่เกิน 700 บาท/วัน

• ได้รับเงินชดเชย กรณีว่างงาน เกษียณ เสียชีวิต

ประกันกลุ่ม (Group Insurance)

หลายบริษัทจะมีสวัสดิการรักษาพยาบาลเพิ่มเติมจากประกันสังคม คือ ประกันกลุ่ม โดยทั่วไปบริษัทจะเป็นผู้ชำระเบี้ยเองทั้งหมด ประกันกลุ่ม คือ ประกันที่บริษัทหรือองค์กรทำให้แก่พนักงานหรือสมาชิกในองค์กร โดยบริษัทจะเป็นผู้ถือกรมธรรม์ ซึ่งถือเป็นสวัสดิการอย่างหนึ่งของพนักงาน โดยความคุ้มครองของประกันกลุ่ม จะแบ่งเป็น

1. การประกันชีวิตกลุ่ม

จะคุ้มครองการเสียชีวิตจากการเจ็บป่วยหรือบาดเจ็บทั้งจากในเวลางานและนอกเวลางาน โดยบริษัทจะจ่ายเงินให้กับผู้รับผลประโยชน์ตามทุนประกันที่ทำไว้

2. การประกันอุบัติเหตุกลุ่ม

จะคุ้มครองกรณีเสียชีวิตหรือสูญเสียอวัยวะ และคุ้มครองค่ารักษาพยาบาลกรณีบาดเจ็บเนื่องจากอุบัติเหตุ โดยบริษัทจะจ่ายผลประโยชน์ตามทุนประกันที่ทำไว้

3. การประกันทุพพลภาพถาวรสิ้นเชิงกลุ่ม

จะคุ้มครองจากการบาดเจ็บทางร่างกายจากอุบัติเหตุโดยตรง รวมถึงการสูญเสียมือ เท้า สายตา หรืออย่างใดอย่างหนึ่งรวมกัน 2 ข้าง บริษัทฯ จะจ่ายเงินทดแทนให้ครั้งเดียว 100% ของจำนวนเงินเอาประกันภัย

4. การประกันสุขภาพแบบกลุ่ม

จะคุ้มครองในกรณีที่ผู้เอาประกันจำเป็นต้องเข้ารับการรักษาจากการบาดเจ็บหรือเจ็บป่วย ตามความจำเป็นทางการแพทย์ในฐานะผู้ป่วยในของโรงพยาบาล และ เข้ารับการรักษาตัวเป็นเวลาต่อเนื่องกันไม่น้อยกว่า 6 ชั่วโมง

กลุ่มอาชีพอิสระ

บัตรทองหรือบัตร30บาท (สิทธิหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ)

คนที่มีสิทธิ…

 คนไทยที่มีเลขประจำตัวประชาชน 13 หลัก ที่ไม่ได้เป็นข้าราชการ ไม่เป็นรัฐวิสาหกิจ ไม่เป็นผู้ประกันสังคม หรือหมดสิทธิประกันสังคม

 บุตรของข้าราชการที่บรรลุนิติภาวะ (อายุ 20 ปีขึ้นไป หรือสมรส)

 บุตรของข้าราชการคนที่ 4 ขึ้นไป (สิทธิข้าราชการจำกัดการคุ้มครองใช้สิทธิได้สูงสุด 3 คน)

 ข้าราชการที่เกษียณอายุก่อนกำหนด และไม่ได้รับบำเหน็จบำนาญ

ผู้มีสิทธิบัตรทอง เมื่อมีอาการเจ็บป่วย นอกจากเข้ารักษาได้ที่สถานพยาบาลประจำตามสิทธิหรือหน่วยบริการในระดับปฐมภูมิได้ทุกแห่งแล้ว ยังเข้ารักษาได้ที่หน่วยบริการเอกชนที่เข้าร่วมในระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติได้ทั่วประเทศ ไม่ว่าสิทธิบัตรทองจะอยู่ที่จังหวัดไหน ก็ไปใช้บริการได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย ใช้เพียงแค่บัตรประชาชนใบเดียว ปัจจุบันครอบคลุม 45 จังหวัด จะขยายครอบคลุม 77 จังหวัดทั่วประเทศภายในปี 2567

สิทธิบัตรทอง

 ไม่มีค่าใช้จ่าย ใช้ได้ไม่จำกัดจำนวนครั้ง และไม่มีวงเงิน เพียงลงทะเบียนเลือกหน่วยบริการหรือสถานพยาบาลประจำตัวแล้วใช้สิทธิได้ทันทีโดยใช้บัตรประชาชนใบเดียว

 ใช้กับสถานพยาบาลประจำที่ลงทะเบียนไว้ หรือเจ็บป่วยต่างพื้นที่เข้าสถานพยาบาลปฐมภูมิที่ไหนก็ได้ และยังสามารถเข้ารับบริการสาธารณสุขวิถีใหม่ได้ที่ ร้านยาชุมชนอบอุ่น คลินิกพยาบาลชุมชนอบอุ่น คลินิกเทคนิคการแพทย์ชุมชนอบอุ่น คลินิกเวชกรรมชุมชนอบอุ่น คลินิกทันตกรรมชุมชนอบอุ่น คลินิกกายภาพบำบัดชุมชนอบอุ่น คลินิกแพทย์แผนไทยชุมชนอบอุ่น

 เจ็บป่วยฉุกเฉินวิกฤติถึงแก่ชีวิต (สีแดง) เข้าสถานพยาบาลรัฐและเอกชนที่อยู่ใกล้ (สิทธิ UCEP เจ็บป่วยฉุกเฉินวิกฤติ มีสิทธิทุกที่)

 มีอาการเจ็บป่วยเล็กน้อย ไม่ว่าสิทธิบัตรทองจะอยู่ที่สถานพยาบาลใด ก็เข้ารับบริการตามรายการนี้ได้

o เจ็บป่วยเล็กน้อย 16 กลุ่มอาการ ปรึกษาเภสัชกรและรับยาที่ร้านยากว่า 1,700 แห่งที่เข้าร่วมได้ทั่วประเทศ

o เจ็บป่วยเล็กน้อย 32 กลุ่มอาการ รับบริการที่คลินิกพยาบาลชุมชนอบอุ่นกว่า 1,000 แห่งที่เข้าร่วมได้ทั่วประเทศ

o เจ็บป่วยเบื้องต้น 42 กลุ่มอาการ พบหมอออนไลน์ รอรับยาจัดส่งถึงบ้านได้ ในพื้นที่ กรุงเทพฯ-ปริมณฑล 5 จังหวัด ได้แก่ นนทบุรี ปทุมธานี นครปฐม สมุทรปราการ สมุทรสาคร

 การย้ายหรือเปลี่ยนสถานพยาบาลประจำตัวทำได้ 4 ครั้งต่อปีงบประมาณ ใช้สิทธิได้ทันทีเมื่อเปลี่ยนแล้ว

 สิทธิประโยชน์ครอบคลุมการบริการทางการแพทย์และสาธารณสุข สร้างเสริมสุขภาพ ป้องกันโรค ตรวจวินิจฉัยโรค การรักษาพยาบาล และการฟื้นฟูสมรรถภาพที่จำเป็น

 ครอบคลุมค่าอาหารและค่าห้องสามัญเมื่อต้องแอดมิทที่โรงพยาบาล

 ได้เพียงสิทธิรักษาฟรี (บริการทางการแพทย์และสาธารณสุข) ไม่มีเงินชดเชยว่างงาน เกษียณ เสียชีวิต เหมือนประกันสังคม

หมายเหตุ: ผู้ประกันตนมาตรา 40 ใช้สิทธิ ‘บัตรทองหรือบัตร 30 บาท’ รักษาพยาบาล หรือหากได้รับสิทธิเบิกจ่ายตรงจากกรมบัญชีกลาง ก็ยังคงได้รับสิทธิได้ตามปกติ (มาตรา 40 ไม่ได้ให้ความคุ้มครองในเรื่องค่ารักษาพยาบาล แต่ให้เป็นเงินทดแทนการขาดรายได้ กรณีประสบอันตราย/เจ็บป่วย และกรณีทุพพลภาพ รวมถึงได้รับเงินค่าทำศพ กรณีตาย ตามหลักเกณฑ์และเงื่อนไขที่กำหนด)

ประกันสุขภาพ

สุดท้าย ไม่ว่าจะประกอบอาชีพในกลุ่มไหน ถ้ารู้สึกว่าความคุ้มครองที่มีอยู่ยังไม่ครอบคลุมเพียงพอ หรือต้องการความสะดวกสบายในการรักษาที่เพิ่มมากขึ้น สามารถเลือกทำ “ประกันสุขภาพ” ด้วยตัวเองเพิ่มเติมได้ครับ

เขียนโดย: สาธิต บวรสันติสุทธิ์, นักวางแผนการเงิน CFP