ให้ “เก็บเงิน” พอทน ให้ “บันทึกรับ-จ่าย” พอเลย “บันทึกรับ-จ่าย” เรื่องที่ฟังดูง่าย แต่ทำไมทำยาก เป็นไปได้หรือไม่? ถ้าอยาก “สุขภาพการเงินดี” แต่ “ไม่จด” บักทึกรายรับ-รายจ่าย

เชื่อว่าในช่วงเริ่มต้นของการศึกษาเรื่องการเงิน เรามักได้ยินคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญหรือนักวางแผนการเงินว่า "การบันทึกรายรับ-รายจ่าย เป็นสิ่งสำคัญที่ทุกคนต้องทำ” เรียกได้ว่าเป็นพื้นฐานสำคัญเมื่ออยากก้าวสู่ความสำเร็จด้านการเงิน

แต่เชื่อหรือไม่ว่ามีน้อยคนที่จะทำได้ตลอด บางคน 1 สัปดาห์ บางคน 1 เดือนก็ต้องเลิกไป ทั้งๆ ที่หลักการก็ฟังดูเป็นเรื่องง่ายๆ แค่จดสิ่งที่ “เราได้เงินมา” และจด “สิ่งที่เราใช้จ่ายเงินออกไป” แต่ทำไมเราถึงยังทำไม่ได้สักที

และจริงๆ แล้ว ในทางปฏิบัติ ถ้าเราอยากมีการจัดการเงินที่ดี โดยไม่จดบันทึกรายรับ-รายจ่ายเลย เป็นไปได้หรือไม่?

ทำไมต้องบันทึกรายรับรายจ่าย?

การบันทึกรายรับรายจ่าย เป็นเหมือนการสรุปข้อมูลในแต่ละเดือนว่า เรามี “รายรับ” มาจากอะไรบ้าง เป็นจำนวนเท่าไหร่ และมี “รายจ่าย” อะไรบ้าง เป็นจำนวนเท่าไหร่

สำหรับประโยชน์ของการ “รู้รายรับ” นั้น หากไม่ใช่มนุษย์เงินเดือนที่มีรายได้คงที่ ต้องบอกว่าการรู้รายรับเป็นสิ่งสำคัญ โดยเฉพาะคนที่มีรายได้หลายทางและไม่แน่นอน เพราะจะช่วยให้เรารู้ที่มาของรายรับ และยังช่วยเรื่องของการคาดการณ์และวางแผนเพื่อเสียภาษีได้ด้วย

ในส่วนการ “รู้รายจ่าย” ช่วยให้เราเห็นว่าแต่ละเดือนเรามีการใช้จ่ายกับอะไรไปบ้าง เพื่อดูพฤติกรรมของเราว่ามีการใช้จ่ายอะไรที่เกินความจำเป็นไปหรือไม่ หากมีรายการที่เกินความจำเป็น เราก็สามารถวางแผนเพื่อตัดค่าใช้จ่ายในส่วนนั้นออกไปได้เพื่อให้มีเงินเหลือออมมากขึ้น

อีกทั้ง ในโลกของการวางแผนการเงิน การ “รู้รายรับรายจ่าย” เป็นสิ่งสำคัญสำหรับการจัดทำ "งบกระแสเงินสดส่วนบุคคล" เพราะจะเป็นตัวช่วยสำคัญในการ “วิเคราะห์สุขภาพทางการเงิน” ของเรา เช่น

- ดูว่าเรามี “อิสรภาพทางการเงิน” หรือยัง สามารถเช็กได้จาก "รายได้จากทรัพย์สิน หารด้วย รายจ่ายทั้งหมด"

- ดูว่าควรมี “เงินเก็บเงินสำรองฉุกเฉิน” เท่าไหร่ สามารถเช็กได้จาก “รายจ่ายต่อเดือน คูณด้วย 3 หรือ 6” เป็นต้น

ไม่บันทึกรายรับรายจ่ายได้ไหม?

ถ้าอยากมีสุขภาพการเงินดี แต่ “ไม่จด” บันทึกรายรับ-รายจ่าย ได้ไหม?

ต้องบอกว่า "การบันทึกรายรับ-รายจ่าย" ไม่ใช่กฎที่บังคับว่าต้องทำ แต่เป็นแนวทางปฏิบัติที่ควรทำเพื่อช่วยให้เรารู้ที่มาที่ไปของเงิน และเพื่อการวางแผนสำหรับอนาคตได้ ซึ่งการ “ไม่จด” ก็ "ไม่ผิด" เพียงแค่ต้องวางแผนรัดกุมมากขึ้น เพื่อไม่ใช้เกิดการใช้จ่ายที่เกินตัว

ตัวอย่างของเหตุผลของคนที่ "ไม่จดบันทึกรายรับรายจ่าย" แต่สุขภาพการเงินยังดีอยู่ อาจแบ่งได้เป็น 2 กลุ่มหลักๆ เช่น

1. “ไม่จด” แต่กำหนดสัดส่วนการใช้จ่ายตั้งแต่แรก

เช่น สมมติว่าเราเป็นมนุษย์เงินเดือน มีรายได้ 30,000 บาท แล้วแบ่งเงินไปเลยตั้งแต่ต้น เช่น สูตร 50:30:20

โดย 50% หรือ 15,000 บาท เป็นค่าใช้จ่ายจำเป็น, 30% เป็นค่าใช้จ่ายเพื่อความสุข, และ 20% เป็นค่าใช้จ่ายเพื่อการออม/ลงทุน

วิธีนี้จะเหมาะสำหรับคนที่มีรายได้แน่นอนคงที่ เช่น มนุษย์เงินเดือน และสามารถควบคุมการใช้จ่ายของตัวเองได้อย่างแม่นยำ โดยจะเลือกเก็บออมก่อน และเงินส่วนที่เหลือจะกันไว้เป็นเงินสำหรับใช้จ่ายแต่ละประเภท ซึ่งหากทำตามได้จะช่วยลดการใช้จ่ายที่เกินตัวได้อีกด้วย

2. “ไม่จด” เพราะรู้ว่ายังไงก็ใช้ไม่หมด

ในข้อนี้ผู้เขียนได้มีโอกาสสัมภาษณ์คุณก้อย วิวรรณ ธาราหิรัญโชติ นักวางแผนการเงิน CFP ว่าส่วนตัวแล้วมีการจดบันทึกรายรับรายจ่ายหรือไม่?

คำตอบที่ได้คือ ปัจจุบันคุณก้อยไม่ได้มีการจดบันทึกรับจ่ายแล้ว เพราะรู้ว่าอย่างไรก็ใช้เงินไม่เกินรายได้ที่มี ด้วยความที่มีความสามารถในการหารายได้ที่สูง บวกกับการเป็นคนที่มีนิสัยประหยัดอยู่แล้ว ดังนั้น การใช้จ่ายจะไม่ฟุ่มเฟือยเลย

วิธีนี้จะเหมาะกับคนที่มีรายได้ค่อนข้างมาก (มาก = จำนวนที่ตัวเราเองคิดว่า ยังไงก็ใช้ไม่หมด) และต้องเป็นคนที่มีนิสัยไม่ใช้จ่ายเกินตัว ควบคุมการใช้จ่ายของตัวเองได้

อย่างไรก็ดี คุณก้อยยังคงแนะนำให้คนที่เริ่มวางแผนการเงิน มีการ “บันทึกรายรับ-รายจ่าย" เป็นเหมือนบันไดขั้นแรก เพราะจะทำให้เรารู้จักตัวเองในโลกการเงินมากขึ้นด้วย

ข้อควรระวังของการไม่บันทึกรายรับรายจ่าย

สำหรับข้อเสียของการไม่บันทึกรายรับรายจ่าย อย่างที่กล่าวไปข้างต้นว่า หากเราต้องการ "วิเคราะห์สุขภาพทางการเงิน" การไม่จดบันทึกรายรับรายจ่าย อาจทำให้ไม่ทราบตัวเลขที่แท้จริง และการคำนวณอาจไม่แม่นยำ เพราะตัวเลขที่เกิดขึ้นจะเกิดจากการประมาณการเท่านั้น อีกทั้งมีความเสี่ยงที่เราจะใช้เงินเกินตัวระหว่างเดือนได้ ซึ่งอาจนำมาซึ่งปัญหาของการเป็นหนี้ได้อีกด้วย

อย่างไรก็ดี สำหรับใครที่รู้สึกว่าอยากจดบันทึกรายรับรายจ่าย แต่อยากทำให้มันง่ายขึ้น เดี๋ยวนี้ไม่ต้องพกสมุด หรือไม่ต้องจดผ่าน Excel ก็ได้ เพราะมีแอปให้ดาวน์โหลดพร้อมฟังก์ชันใช้งานมากมาย

ส่วนจะมีแอปบันทึกรายรับ-รายจ่ายตัวไหนเด็ดๆ แบบที่ทำแล้วไม่ฝืนตัวเองบ้าง สามารถรอติดตามทางเพจ aomMONEY ได้เลย

สุดท้าย อยากถามความเห็นเพื่อนๆ พี่ๆ น้องๆ ว่า คิดเห็นอย่างไรกับการบันทึกรายรับรายจ่าย “จด หรือ ไม่จด” หรือมีวิธีไหนที่ทำให้การบันทึกรายรับรายจ่ายง่ายขึ้นบ้าง มาแชร์กันได้นะครับ

เขียนโดย: วัฒนา มะสันเทียะ