สรุปสมการ “เงินได้สุทธิ” เพื่อคำนวณภาษีแบบง่ายๆ

เข้าสู่โค้งสุดท้ายปลายปี เชื่อว่าทุกคนที่มีรายได้คงกำลังหาความรู้เพื่อวางแผนภาษีกันอยู่ และเพื่อให้การวางแผนภาษีเงินได้ฯ ของเราทำได้อย่างถูกต้องและเหมาะสม aomMONEY ได้เตรียมซีรีส์พิเศษ 'ภาษี Easy 2024' มาให้ทุกคนได้เข้าใจเรื่องภาษีแบบง่ายๆ แม้จะเป็นมือใหม่ก็เรียนรู้ได้ไม่ยาก

สำหรับวันนี้ เริ่มต้นพาร์ทแรกด้วยภาพรวมกันก่อน ซึ่งก่อนที่เราจะรู้ว่าเราจะต้องเสียภาษีเท่าไร เราจะต้องรู้ก่อนว่า เรามี “เงินได้สุทธิ” ทั้งปีเท่าไร

ดังนั้น เรามาดูกันว่า ‘เงินได้สุทธิ’ คำนวณอย่างไร และมีรายละเอียดเรื่องไหนที่เราต้องรู้บ้าง?

“เงินได้สุทธิ” คำนวณได้จาก…

เงินได้สุทธิ = เงินได้ทั้งปี - ค่าใช้จ่าย - ค่าลดหย่อน

ประเภทของเงินได้

เริ่มต้นในการคำนวณ ‘เงินได้สุทธิ’ เราต้องประเมิน ‘เงินได้ทั้งปี’ ของเราก่อน โดยดูว่าในรอบ 12 เดือนของปีนั้นๆ เรามีเงินได้เป็นอะไรบ้าง

ซึ่ง ‘เงินได้’ ไม่ได้มีประเภทเดียว แต่มีทั้งหมด 8 ประเภท โดยเราจะต้องรู้ให้ได้ว่า เงินได้ของเรานั้นเป็นเงินได้ประเภทไหน เพราะมีผลต่อการหัก ‘ค่าใช้จ่าย’ ในอัตราที่แตกต่างกัน

เงินได้ 40( 1 )

เป็นเงินได้ที่เกิดจากการจ้างงาน เช่น เงินเดือน ค่าจ้าง เบี้ยเลี้ยง โบนัส บำเหน็จ บำนาญ หรือ เงิน ทรัพย์สิน หรือประโยชน์ที่ได้เนื่องจากการจ้างแรงงาน

เงินได้ 40( 2 )

เป็นเงินได้จากหน้าที่หรือตำแหน่งงานที่ทำ หรือจากการรับทำงานให้ เช่น ค่าธรรมเนียม ค่านายหน้า ค่าส่วนลด เงินอุดหนุนในงานที่ทำ เบี้ยประชุม หรือเงิน ทรัพย์สิน หรือประโยชน์ใด ๆ ที่ได้เนื่องจากหน้าที่หรือตำแหน่งงานที่ทำหรือ จากการรับทำงานให้นั้น

เงินได้ 40( 3 )

เงินได้ในรูปแบบค่าลิขสิทธิ์ ค่าตอบแทนทรัพย์สินทางปัญญา หรือเงินได้ที่มีลักษณะ เป็นเงินรายปีอันได้มาจากพินัยกรรม นิติกรรมอย่างอื่น หรือคำพิพากษาของศาล

เงินได้ 40( 4 )

เป็นเงินได้ในลักษณะของผลตอบแทน เช่น ดอกเบี้ย เงินปันผล เงินส่วนแบ่งกำไร เงินลดทุน เงินเพิ่มทุน ผลประโยชน์ที่ได้จากการโอนหุ้น ฯลฯ เป็นต้น

เงินได้ 40( 5 )

เช่น เงินได้จากการให้เช่าทรัพย์สิน เงินหรือประโยชน์อย่างอื่น ที่ได้เนื่องจาก การให้เช่าทรัพย์สิน การผิดสัญญาเช่าซื้อทรัพย์สิน การผิดสัญญาซื้อขายเงินผ่อนซึ่งผู้ขายได้รับคืนทรัพย์สินที่ซื้อขายนั้นโดยไม่ต้องคืนเงินหรือประโยชน์ที่ได้รับไว้แล้ว

เงินได้ 40( 6 )

ได้แก่ เงินได้จากวิชาชีพอิสระ คือวิชากฎหมาย การประกอบโรคศิลป วิศวกรรม สถาปัตยกรรม การบัญชี ประณีตศิลปกรรม หรือวิชาชีพอื่นซึ่งจะได้มีพระราชกฤษฎีกากำหนดชนิดไว้

เงินได้ 40( 7 )

ได้แก่ เงินได้จากการรับเหมาที่ผู้รับเหมาต้องลงทุนด้วยการจัดหาสัมภาระ ในส่วนสำคัญนอกจากเครื่องมือ

เงินได้ 40( 8 )

ได้แก่ เงินได้จากการธุรกิจ การพาณิชย์ การเกษตร การอุตสาหกรรม การขนส่ง การขายอสังหาริมทรัพย์ หรือการอื่นนอกจากที่ระบุไว้ในประเภทที่ 1 ถึงประเภทที่ 7 แล้ว

รายละเอียดของการหักค่าใช้จ่าย

เงินได้แต่ละประเภทมีการหักค่าใช้จ่ายไม่เท่ากัน รายละเอียดเป็นดังนี้

เงินได้ 40( 1 ) และ 40( 2 )
หักค่าใช้จ่ายได้ 50% ของเงินได้ แต่ไม่เกิน 100,000 บาท

เงินได้ 40( 3 ) [เลือกได้ 1 จาก 2 วิธี]
หักค่าใช้จ่ายตามจริง
หักค่าใช้จ่ายได้ 50% ของเงินได้ แต่ไม่เกิน 100,000 บาท

เงินได้ 40( 4 )
ไม่ให้หักค่าใช้จ่าย

เงินได้ 40( 5 ) [เลือกได้ 1 จาก 2 วิธี]
หักค่าใช้จ่ายตามจริง
หักค่าใช้จ่ายเป็นการเหมาในอัตรา 10% - 30% ตามเงื่อนไขที่กำหนด

เงินได้ 40( 6 ) [เลือกได้ 1 จาก 2 วิธี]
หักค่าใช้จ่ายตามจริง
หักค่าใช้จ่ายเป็นการเหมา ในอัตรา 30% - 60% ตามเงื่อนไขที่กำหนด

 เงินได้ 40( 7 ) [เลือกได้ 1 จาก 2 วิธี]
หักค่าใช้จ่ายตามจริง
หักค่าใช้จ่ายเป็นการเหมา ในอัตรา 60%

 เงินได้ 40( 8 ) [เลือกได้ 1 จาก 2 วิธี]
หักค่าใช้จ่ายตามจริง
หักค่าใช้จ่ายเป็นการเหมา ในอัตรา 40%- 60% ตามเงื่อนไข

รายละเอียดค่าลดหย่อน

ปัจจุบันค่าลดหย่อนมีให้เราเลือกหลากหลาย โดยสามารถแบ่งได้เป็น 4 หมวดหลักๆ ดังนี้

1. ลดหย่อนส่วนตัวและครอบครัว

ลดหย่อนตัวเรา = 60,000 บาท
คู่สมรสที่ไม่มีเงินได้ = 60,000 บาท
บุตร = 30,000 บาท/คน (ไม่เกิน 3 คน)
พ่อแม่เรา/พ่อแม่คู่สมรส (อายุ 60 ปีขึ้นไป) = 30,000 บาท/คน
ดูแลผู้พิการ/ทุพพลภาพ = 60,000 บาท/คน

2. กลุ่มประกันและการลงทุน

ค่าเบี้ยประกันสุขภาพ ไม่เกิน 25,000 บาท
ค่าเบี้ยประกันชีวิต ไม่เกิน 100,000 บาท
ประกันสังคม ไม่เกิน 9,000 บาท
ประกันสุขภาพพ่อแม่ ไม่เกิน 15,000 บาท/คน
ประกันบำนาญ 15% ของเงินได้ แต่ไม่เกิน 200,000 บาท*
กบข./PVD 15% ของเงินได้ แต่ไม่เกิน 500,000 บาท*
RMF 30% ของเงินได้ แต่ไม่เกิน 500,000 บาท*
SSF 30% ของเงินได้ แต่ไม่เกิน 200,000 บาท*
กอช. ไม่เกิน 30,000 บาท*
Thai ESG 30% ของเงินได้ ไม่เกิน 300,000 บาท
*รวมกันไม่เกิน 500,000 บาท

3. กลุ่มบริจาค

การบริจาคทั่วไป = ตามจริง แต่ไม่เกิน 10% ของเงินได้
บริจาคการศึกษา = 2 เท่า แต่ไม่เกิน 10%
พรรคการเมือง = ไม่เกิน 10,000 บาท

4. กลุ่มกระตุ้นเศรษฐกิจ

Easy e-Receipt ไม่เกิน 50,000 บาท
เที่ยวเมืองรอง ไม่เกิน 15,000 บาท
สร้างบ้านใหม่ปี 2567-2568 ลดหย่อนได้ 10,000 บาท/ค่าสร้าง 1 ล้าน

 เงินได้สุทธิเท่านี้เสียภาษีเท่าไร

การคำนวณภาษีเงินได้ จะคิดในอัตราที่แตกต่างกัน โดยจะสูงขึ้นเป็นขั้นบันได ดังนี้

0 - 150,000 บาท = ยกเว้นภาษี
150,001 - 300,000 บาท = 5%
300,001 - 500,000 บาท = 10%
500,001 - 750,000 บาท = 15%
750,001 - 1,000,000 = 20%
1,000,001 - 2,000,000 บาท = 25%
2,000,001 - 5,000,000 บาท = 30%
5 ล้านบาทขึ้นไป = 35%

และนี่ก็เป็นเกร็ดความรู้เบื้องต้น ที่น่าจะช่วยให้ทุกคนเข้าใจเรื่องภาษีเงินได้ฯ ได้ง่ายขึ้น สำหรับพาร์ทถัดไป aomMONEY จะมีเรื่องราวไหนมาฝากต้องติดตามกับ 'ภาษี Easy 2024'