ไม่ใช่แค่ “ฝึกให้นาน” แต่ต้อง “ฝึกให้ถูกสนาม” : ทำไม วอร์เรน บัฟเฟตต์ มองว่า ‘กฎ 10,000 ชั่วโมง’ ไม่ได้การันตีความเชี่ยวชาญเสมอไป

เชื่อว่าหลายคนน่าจะเคยได้ยินเรื่อง ‘กฎ 10,000 ชั่วโมง’ กันมาบ้าง

แนวคิดจากหนังสือ Outliers อันโด่งดังของ มัลคอล์ม แกลดเวลล์ (Malcolm Gladwell) เมื่อปี 2008 ที่ระบุว่าการฝึกฝนอย่างมีวินัย 10,000 ชั่วโมงเป็น “Magic Number” สำหรับการเป็นยอดฝีมือในสาขาใดก็ตาม ตั้งแต่วิโอลินไปจนถึงการเขียนนิยาย

วอร์เรน บัฟเฟตต์ (Warren Buffett) นักลงทุนที่ประสบความสำเร็จมากที่สุดคนหนึ่งของโลกวัย 94 ปี กลับไม่เห็นด้วยทั้งหมดในเรื่องนี้

ในงานประชุมใหญ่ประจำปีของ Berkshire Hathaway ครั้งล่าสุด เขาพูดต่อหน้าผู้ถือหุ้นหลายพันคนด้วยข้อความที่ฟังดูขัดกับสูตรสำเร็จยอดนิยมด้านพัฒนาตัวเองว่า

“ผมอาจใช้เวลา 10,000 ชั่วโมงฝึกเต้นแท็ป แล้วคุณคงอาเจียนถ้าได้ดู”

คำกล่าวนี้เรียกเสียงหัวเราะจากคนที่ฟังได้อย่างมากมาย แต่สารลึกๆ ที่ซ่อนอยู่ในนั้นคือ ‘ชั่วโมงฝึกฝนไม่ได้การันตีความเชี่ยวชาญเสมอไป’

เพราะอะไรกันละ?

ที่จริงแกลดเวลล์ก็เคยออกมาพูดในประเด็นคล้ายๆ กันว่ากฎดังกล่าวถูก “ตีความง่ายเกินไป”

“การฝึกฝนเพียงอย่างเดียวไม่อาจการันตีความสำเร็จได้” เขากล่าวไว้ในปี 2014 “ต่อให้ผมเล่นหมากรุกตลอดร้อยปีก็ยังไม่อาจเป็นแกรนด์มาสเตอร์ได้ ประเด็นคือพรสวรรค์จะเผยตัวออกมาก็ต่อเมื่อคุณทุ่มเวลาอย่างมหาศาลเท่านั้น”

นี่เป็นประเด็นที่สำคัญและบัฟเฟตต์ดูจะเห็นพ้องในประเด็นนี้ โดยย้ำว่า “ทักษะต้องมีจุดเริ่มต้นจากสิ่งที่คุณถนัดและหลงใหล” มากกว่าแค่ก้มหน้าก้มตาทำโดยไม่สนใจปัจจัยอื่นๆ เลย

ความสำเร็จของบัฟเฟตต์นั้นส่วนใหญ่มาจากการที่เขาเลือก “สนามแข่ง” ที่ถูกสำหรับตัวเองตั้งแต่แรก

“ถ้าผมใช้เวลา 10 ชั่วโมงอ่านหนังสือของเบน เกรแฮม ผมจะฉลาดขึ้นมากหลังจากนั้น” เขากล่าวถึงอาจารย์ผู้เป็นแรงบันดาลใจด้านการลงทุน พร้อมแนะนำให้ผู้ฟัง “หาคนสอนในเรื่องที่คุณรักจริง ๆ”

บัฟเฟตต์มักพูดถึงบรรยายแนวคิด Circle of Competence—วงความรู้ที่แต่ละคนเชี่ยวชาญ—ไว้เสมอ ภายใต้กรอบคิดนี้ ชั่วโมงฝึกฝนทำหน้าที่เป็น “ตัวคูณ” ของศักยภาพ

พูดอีกอย่างการฝึกฝนแบบหามรุ่งหามค่ำ อัดแบบมาราธอนไม่หยุดหย่อนในสาขาที่ตนไม่ถนัดอาจให้ผลตอบแทนต่ำกว่าการทุ่มเวลาเท่ากันในสิ่งที่ตัวเองสนใจและมีความถนัดที่เป็นธรรมชาติอยู่แล้วนั่นเอง

บัฟเฟตต์เล่าย้อนถึงช่วงเวลาที่เขาเรียนกับ เบนจามิน เกรแฮม (Benjamin Graham) เจ้าของฉายา “บิดาแห่งการลงทุนเน้นคุณค่า” ที่มหาวิทยาลัยโคลัมเบียว่า

“โดยทั่วไปแล้ว คนที่เป็นครูจะชอบมากหากได้สอนนักเรียนรุ่นเยาว์ที่สนใจหัวข้อนั้นจริง ๆ และพวกเขาก็มักยอมสละเวลาเพิ่มให้คุณ” เขากล่าว “ผมเองสนใจอย่างยิ่งในสิ่งที่พวกเขาพูด และพวกเขาก็รู้สึกเพลิดเพลินที่เห็นผมสนใจถึงขนาดนั้น ดังนั้นจงมองหาให้เจอว่าสิ่งใดทำให้คุณหลงใหลจริง ๆ ผมไม่พยายามไปเป็นคนอื่นหรอก”

คำสอนของเกรแฮมในช่วงเวลานั้นกลายเป็นรากฐานที่เขานำมาใช้ตลอดทั้งชีวิต

รายได้ vs ความหลงใหล

หลายคนอาจมองว่าเส้นทางที่ “รายได้ดี” คือทางเลือกสมเหตุสมผล แม้ตัวเองจะไม่ได้รู้สึกตื่นเต้นกับงานนั้นนัก แต่หลักฐาน—ตั้งแต่การวิจัยด้านอาชีพไปจนถึงประสบการณ์ของวอร์เรน บัฟเฟตต์—ชี้ว่าความสำเร็จยั่งยืนมักเกิดขึ้นง่ายกว่าเมื่อเราลงแรงกับสิ่งที่รักและถนัดจริง ๆ

‘รัก’ ไม่พอ แต่ต้อง ‘ถนัด’ ด้วย

บัฟเฟตต์เล่าให้ผู้ถือหุ้นฟังว่า “ถ้าความฝันของผมคือการเป็นนักพากย์หุ่นเชิด หรืออะไรก็ตามที่ไม่ใช่การลงทุน มันคงไม่เวิร์กแน่นอน” เพราะนั่นอาจจะเป็นแค่ความฝัน แต่ไม่ใช่สิ่งที่เขาถนัด

“ผมแค่ใช้เวลานับไม่ถ้วนอยู่กับเรื่องลงทุน” โชคดีที่สิ่งซึ่งดึงดูดเขาตั้งแต่วัยเด็กอย่างการวิเคราะห์งบการเงิน กลายเป็นสายอาชีพที่ทำเงินได้มหาศาล แต่ปัจจัยสำคัญนอกเหนือจากการ “เลือกสนามถูก” คือการได้ครูและเมนเทอร์ชั้นยอดที่คอยช่วยเหลือ สั่งสอน ป้อนกลับสู่ความอยากรู้อยากเห็นของเขาด้วยต่างหากที่ช่วยเร่งความเชี่ยวชาญ

ผู้เชี่ยวชาญด้านอาชีพจำนวนมากเห็นพ้องว่า “ความสนใจและทักษะตามธรรมชาติ” ควรเป็นเข็มทิศนำทางการตัดสินใจเรื่องงาน มากกว่าค่าตอบแทนเริ่มต้นที่คาดหวัง ตัวอย่างเช่นการเลือกสาขาเรียนระดับมหาวิทยาลัย หากเดินตามสิ่งที่รัก คุณมีแนวโน้มทำผลงานได้ดีกว่า และรายได้ก็มักตามมาในระยะยาว

แน่นอนว่า “บางคนโชคดีที่ความสนใจตรงกับงานซึ่งจ่ายเงินงามตั้งแต่วันแรก”

คาฟุย คูอาคู (Kafui Kouakou) รองผู้ช่วยอธิการบดีฝ่ายพัฒนาอาชีพแห่งมหาวิทยาลัย Quinnipiac University ผู้เชี่ยวชาญด้านอาชีพ บอกกับ CNBC Make It

“กรณีอื่น ๆ คุณอาจต้องเริ่มจากรายได้ไม่มากนัก เก็บประสบการณ์ไปก่อน แล้วรายได้จะค่อย ๆ เติบโตตามฝีมือในภายหลัง”

แนวคิดเรื่อง ‘กฎ 10,000 ชั่วโมง’ ไม่ผิด เพียงแต่ขาดมิติที่สำคัญอย่างการเลือก “สนามแข่งที่ถูกต้อง” ก็ถือเป็นส่วนที่สำคัญไม่แพ้กับการมุ่งมั่นตั้งหน้าตั้งตาฝึกฝน

“ผมอาจใช้เวลา 10,000 ชั่วโมงฝึกเต้นแท็ป แล้วคุณคงอาเจียนถ้าได้ดู”

คำกล่าวของบัฟเฟตต์สรุปเรื่องนี้ได้อย่างดี เขาจะฝึกเต้นแท็ปอีก 10,000 ชั่วโมงก็ได้ แต่คงไม่ได้เป็นนักเต้นแท็ปตัวท็อปที่ประสบความสำเร็จได้ (แต่แน่นอนว่าถ้ารักการเต้นแท็ปแล้วอยากใช้มันเป็นงานอดิเรกเฉยๆ เพื่อความสนุก นั่นก็อีกเรื่องหนึ่ง)

ในโลกที่ทุกคนมี 24 ชั่วโมงเท่ากัน คำถามจึงไม่ใช่ว่า “คุณซ้อมนานแค่ไหน” แต่อยู่ที่ว่า “คุณลงทุนเวลานั้นในสนามที่ทบต้นได้จริงหรือไม่”

หากคำตอบคือใช่—จงลงมือทำต่อไป ให้ผลของการฝึกฝนทบต้นไปเรื่อย จนเรากลายเป็นผู้เชี่ยวชาญในสายนั้นๆ

หากไม่ใช่—จงซื่อสัตย์กับตัวเอง แล้วลองหาสิ่งที่เรารักและถนัดอันใหม่

ซื่อสัตย์กับความถนัด ฝึกอย่างมีเป้าหมาย และปล่อยให้ดอกเบี้ยของเวลาช่วยผ่อนแรงให้เราไปถึงเป้าหมายอย่างที่ตั้งใจเอาไว้