ทำไมบางครั้งตั๋วบินไปภูเก็ตถึงแพงกว่าบินไปสิงคโปร์? ไขปริศนาตั๋วเครื่องบิน ทำไมราคาผันผวน? ใครเป็นคนกำหนด?

เคยไหม? กดจองตั๋วเครื่องบินไปต่างจังหวัดแล้วพบว่า…เฮ้ย! ทำไมราคาแพงกว่าตั๋วบินออกนอกประเทศซะอีก?

หรือบางครั้งบินวันเดียวกัน แต่เพื่อนดันได้ราคาตั๋วถูกกว่าเราด้วยซ้ำ วันนี้ aomMONEY มีคำตอบ!

ข้อมูลในบทความนี้อ้างอิงจาก “ไขข้อสงสัยทำไมตั๋วเครื่องบินแพง | เศรษฐกิจติดบ้าน” ของช่อง ThaiPBS ที่สัมภาษณ์ คุณศรัณย เบ็ญจนิรัตน์ รองผู้อำนวยการสำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย สายพัฒนาเศรษฐกิจการบิน เมื่อปี 2024 ซึ่งให้คำอธิบายที่น่าสนใจเกี่ยวกับกลไกราคาตั๋วเครื่องบินในไทย

ถ้าคุณเคยสงสัยว่าทำไมราคาตั๋วถึงแพง? รัฐบาลควบคุมราคาได้แค่ไหน? หรือมีเทคนิคซื้อตั๋วยังไงให้ได้ราคาดีสุด? มาอ่านกันเลย!

ราคาตั๋วเครื่องบินหนึ่งใบคิดมาจากอะไรบ้าง?

ก่อนอื่น เราต้องเข้าใจว่าราคาตั๋วเครื่องบินไม่ได้กำหนดขึ้นมาลอย ๆ แต่มีต้นทุนหลัก ๆ อยู่เบื้องหลัง ซึ่งต้นทุนที่สูงที่สุดคือ ค่าน้ำมัน ที่คิดเป็นประมาณ 30% ของต้นทุนทั้งหมด รองลงมาคือ ค่าเช่าเครื่องบิน หรือ ค่าผ่อนเครื่องบิน (กรณีซื้อ) ตามมาด้วย ค่าบำรุงรักษา (Maintenance) และ ค่าจ้างบุคลากร โดยเฉพาะนักบินและลูกเรือ

ดังนั้น ถ้ามีเหตุการณ์ที่ทำให้ราคาน้ำมันเพิ่มขึ้น เช่น สงคราม หรือภาวะเศรษฐกิจที่กระทบต่อราคาพลังงาน ราคาตั๋วเครื่องบินก็จะขยับขึ้นตามไปด้วย

ทำไมบางครั้งบินไกลกว่าถูกกว่า? 

หลักการทั่วไปคือ บินไกลใช้น้ำมันเยอะ ต้นทุนยิ่งสูง ราคาก็ยิ่งแพง แต่ทำไมบางครั้งตั๋วเครื่องบินในประเทศถึงแพงกว่าบินไปต่างประเทศ?

เรื่องนี้เกี่ยวข้องกับ 2 เรื่องด้วยกัน

1. Demand & Supply หรือความต้องการของผู้โดยสารในแต่ละเส้นทาง และ จำนวนเที่ยวบินที่ให้บริการ

เช่น

- กรุงเทพฯ – สิงคโปร์ มีเที่ยวบินจำนวนมาก และสายการบินต่าง ๆ แข่งขันกันสูง ทำให้ยังมีตั๋วราคาถูกให้เลือก
- แต่ว่า กรุงเทพฯ – ภูเก็ต ในช่วงไฮซีซั่น (เช่น ตรุษจีน หรือสงกรานต์) มีผู้โดยสารหนาแน่น ถ้าที่นั่งถูกขายหมดแล้ว ราคาตั๋วที่เหลือก็จะสูงขึ้น

2. Dynamic Pricing ยิ่งจองช้ายิ่งแพง

ระบบการตั้งราคาตั๋วเครื่องบินใช้กลยุทธ์ที่เรียกว่า Dynamic Pricing หรือการกำหนดราคาแบบไดนามิก ซึ่งทำงานแบบนี้

- ตั๋วถูกแบ่งออกเป็น 15 ระดับราคา (Fare Classes) ตั้งแต่ราคาถูกสุดไปถึงแพงสุด
- ตอนที่เริ่มขาย ทุกระดับราคาเปิดพร้อมกัน แต่ระบบจะแสดงแค่บางช่วงราคาให้เห็น (มักเป็น 3 ระดับ คือ ถูก กลาง และแพง)
- คนส่วนใหญ่มักเลือกตั๋วราคาต่ำสุดก่อน เมื่อราคาถูกขายหมด ตั๋วในระดับราคาสูงขึ้นก็จะถูกนำมาแสดงแทน

นั่นหมายความว่า ถ้าจองเร็วก็มีโอกาสได้ราคาถูกกว่า แต่ถ้ารอใกล้วันเดินทาง ราคาอาจแพงขึ้น เพราะเหลือแต่ตั๋วในระดับราคาสูงกว่า

ภาครัฐสามารถกำหนดราคาได้หรือไม่?

ในข้อนี้ คุณศรัณย บอกว่าสำนักงานฯ มีอำนาจตามกฎหมายว่าสามารถควบคุมราคาตามกฎหมายได้ และเพื่อให้ไม่กระทบกับต้นทุนของสายการบิน สำนักงานฯ จึงสามารถกำหนดเพดานราคาสูงสุด (Price Ceiling) ซึ่งเป็นราคาสูงสุดที่สายการบินสามารถขายตั๋วได้

เช่น เส้นทางกรุงเทพฯ - ภูเก็ต อาจมีเพดานราคาประมาณ 6,500 บาท เพื่อช่วยป้องกันไม่ให้ราคาสูงเกินไป

👉🏻 เช็กเพดานราคาคร่าวๆ ได้ที่นี่ https://www.instagram.com/caat_official/p/DDyHFxKy2aY/...

อย่างไรก็ตาม ระบบการกำหนดราคาตั๋วเครื่องบินเป็นระบบสากลที่ใช้ทั่วโลก แต่มีเพียงไม่กี่ประเทศที่มีการกำหนดเพดานราคา ส่วนใหญ่จะใช้กลไกตลาดเสรีให้ราคาขึ้นลงตามอุปสงค์และอุปทาน

สำหรับประเทศไทย การควบคุมราคาจะใช้กับสายการบินที่จดทะเบียนเป็นนิติบุคคลไทยเท่านั้น เช่น ไทยแอร์เอเชีย ไทยไลอ้อนแอร์ ไทยเวียดเจ็ต นกแอร์ ฯลฯ แต่ไม่สามารถควบคุมสายการบินต่างประเทศหรือ OTA (Online Travel Agency) ได้ เพราะบริษัทเหล่านี้อยู่ภายใต้กฎหมายของประเทศอื่น

วิธีซื้อตั๋วให้ได้ราคาถูกกว่าใคร 

1. ซื้อล่วงหน้า – ซื้อตั๋วล่วงหน้าหลายเดือนหรือล่วงหน้าข้ามปี เพราะสายการบินจะเปิดขายล่วงหน้าประมาณ 1 ปี
2. รอโปรโมชั่น – หลายสายการบินมีโปรตั๋วราคาถูกมาก เช่น ตั๋วศูนย์บาท สำหรับช่วง Low Season
3. เปรียบเทียบราคา – ตรวจสอบราคาหลายๆ สายการบินก่อนตัดสินใจ
4. หากต้องซื้อตั๋วใกล้วันเดินทาง ให้ซื้อผ่านสายการบินโดยตรง เพราะ OTA มักไม่มีเพดานราคา ทำให้ราคาสูงกว่า

โดยสรุป แม้ว่าภาครัฐจะสามารถควบคุมเพดานราคาตั๋วเครื่องบินของสายการบินไทยได้ แต่ไม่สามารถควบคุมสายการบินต่างประเทศหรือแพลตฟอร์ม OTA ได้ ดังนั้น การรู้จักกลไกตลาดและวางแผนการเดินทางล่วงหน้าจึงเป็นหนึ่งในหนทางที่ทำให้เราซื้อตั๋วได้ถูกกว่านั่นเอง!