ราคาอาจจะเหวี่ยง แต่ทำไมทองคำยังเป็นสินทรัพย์ทางเลือกสำคัญ ในวันที่เศรษฐกิจโลกไม่น่าไว้ใจ

วันนี้ ราคาทองคำ เปิดตลาดลบ 150 บาท ราคาลดลงต่ำสุดในรอบ 2 สัปดาห์ เนื่องจากนักลงทุนกลับมากังวลเกี่ยวกับสงครามการค้า

แต่หลายคนเชื่อว่าเดี๋ยวมันก็กลับมาขึ้น
สงสัยไหมว่า ทำไม “ทองคำ” ถึงน่าลงทุนในยามวิกฤติ?

"ทองคำเป็นสิ่งที่มนุษย์ให้คุณค่ามาตั้งแต่สมัยโบราณ นอกจากจะเป็นเครื่องประดับสวยๆ แล้ว ยังเป็นสินทรัพย์ที่ช่วยรักษาความมั่งคั่งของคนทั่วโลก

สังเกตไหมว่าทุกครั้งที่โลกเจอเรื่องวุ่นๆ ไม่ว่าจะเป็นเศรษฐกิจแย่ สงคราม หรือโรคระบาด ราคาทองจะพุ่งขึ้นทันที เพราะคนมักจะหันมาซื้อทองเก็บไว้เพื่อลดความเสี่ยง หรือใช้เป็นที่เก็บเงินชั่วคราว

แต่เคยสงสัยกันบ้างไหม ว่าทำไมทองถึงได้รับความเชื่อถือขนาดนี้?"

ความสัมพันธ์ที่ยาวนานระหว่างมนุษย์กับทองคำ

ตั้งแต่อดีต ทองคำไม่ได้เป็นเพียงเครื่องประดับที่สวยงาม แต่ยังเป็นสัญลักษณ์ของความมั่งคั่งและอำนาจ ที่ช่วยปกป้องความมั่นคงทางการเงินให้กับมนุษย์รุ่นต่อรุ่น

มีข้อมูลบอกว่ามนุษย์รู้จักนำแร่ทองคำที่อยู่ใต้ดินมาใช้ตั้งแต่ 6,000 ปีมาแล้ว โดยในยุคแรกทองคำถูกนำมาใช้เป็นเครื่องตกแต่งในพิธีกรรมทางศาสนา และใช้เพื่อแสดงความรุ่งเรืองและความมีอำนาจ และเริ่มใช้มันเป็นสื่อกลางแลกเปลี่ยน

ซึ่งคุณสมบัติของสิ่งแลกเปลี่ยนที่มนุษย์ปัจจุบันเข้าใจ ‘ของแลกเปลี่ยน’ ต้องเป็นสิ่งที่จับต้องได้และคงรูป เพื่อที่จะพกพาไปไหนมาไหนได้ง่ายๆ ต้องไม่เป็นของที่มีมากหรือหาง่ายเกินไป (ถ้าหาง่ายเกินไปก็จะไม่มีค่า) และต้องมีความคงทน ไม่ย่อยสลายง่าย ไม่สึกกร่อนง่าย สามารถเก็บรักษาให้คงสภาพไปได้นานๆ ขณะเดียวกันก็ต้องมีความยืดหยุ่น สามารถนำไปหลอมเพื่อเปลี่ยนรูปได้ง่ายด้วย

จากคุณสมบัติที่มองหากันนี้ มีแร่ธาตุสองอย่างที่มีคุณสมบัติเหมาะสมมากก็คือ ทอง และเงิน ส่วนโลหะอื่นๆ ก็ยังใช้ร่วมกันอยู่ในยุคแรกของการใช้โลหะเป็นสื่อกลางการแลกเปลี่ยน

และก็เริ่มมีเหรียญลิเดียเมื่อราวๆ 2,600 ปีก่อน โดยนำแร่เงินและทองคำมาผสมกัน แล้วประทับตราแผ่นดินลงไป ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของการใช้เงินตราที่เรารู้จักในปัจจุบัน (เหรียญทองเหรียญแรก: https://www.facebook.com/share/p/1Dz9xcyX5a/ )

‘ทองคำ’ ทรัพย์สินที่สำคัญในระบบการเงินโลก

ทองคำเคยถูกใช้เป็นฐานของระบบการเงินระหว่างประเทศ หรือที่เรียกว่า “ระบบมาตรฐานทองคำ” (Gold Standard) โดยเริ่มต้นในปี 1850 ที่ประเทศอังกฤษ ซึ่งกำหนดค่าเงิน “ปอนด์สเตอร์ลิง” ให้มีค่าเทียบเท่ากับน้ำหนักทองคำ จากนั้นระบบนี้ก็แพร่ไปทั่วโลก และภายในปี 1900 ประเทศส่วนใหญ่ก็นำระบบนี้มาใช้

ระบบมาตรฐานทองคำช่วยทำให้การค้าและระบบการเงินระหว่างประเทศมั่นคง เพราะมีทองคำเป็นหลักประกัน แต่ในปี 1914 เกิดสงครามโลกครั้งที่ 1 หลายประเทศจำเป็นต้องเลิกใช้ทองคำเพื่อรักษาทุนสำรอง ทำให้ระบบนี้ค่อยๆ หายไป และสิ้นสุดลงในปี 1932

แม้ระบบมาตรฐานทองคำจะล่มสลายไปแล้ว แต่ทองคำยังคงเป็น “สินทรัพย์ปลอดภัย” ที่คนมักซื้อเก็บไว้ในยามวิกฤต เช่น สงครามหรือเศรษฐกิจตกต่ำ เพราะทองคำมีค่า หายาก ไม่เสื่อมสภาพ และขายได้ง่ายในทุกประเทศ จึงเปรียบเสมือนเกราะป้องกันสำหรับชีวิตและเศรษฐกิจเมื่อเกิดปัญหาใหญ่ๆ

ทำไมทองคำถึงเป็น “สินทรัพย์ปลอดภัย”?

ทำไมทองคำถึงได้ชื่อว่าเป็น "สินทรัพย์ปลอดภัย (Safe Haven Asset) " ในยามวิกฤต คำตอบอยู่ที่คุณสมบัติพิเศษหลายอย่างของมัน

1. ทองคำรักษามูลค่าได้ดีในระยะยาว แม้ราคาจะขึ้นลงบ้างในระยะสั้น

2. ทองคำยังเป็นที่ยอมรับไปทั่วโลก ใครๆ ก็รู้ว่ามันมีค่า และสามารถซื้อขายได้ง่าย ไม่ว่าคุณจะอยู่ที่ไหนในโลก ก็สามารถเปลี่ยนทองคำเป็นเงินได้

3. ทองคำยังช่วยป้องกันความเสี่ยงจากเงินเฟ้อได้ดี จากสถิติระหว่างเดือนมกราคมปี 2514 – ธันวาคมปี 2565 พบว่า ผลตอบแทนจากการลงทุนในทองคำเฉลี่ยอยู่ที่ประมาณ 7.78% ต่อปี ซึ่งสูงกว่าอัตราเงินเฟ้อเฉลี่ยของสหรัฐฯ ที่ 3.70% ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา

ที่สำคัญ ทองคำมีประวัติศาสตร์ยาวนานในระบบการเงินโลก แม้ปัจจุบันจะไม่ได้ใช้ระบบมาตรฐานทองคำแล้ว แต่หลายประเทศก็ยังเก็บทองคำไว้เป็นทุนสำรอง เพื่อสร้างความมั่นคงให้ประเทศ