ผมเชื่อว่าหลายคนที่อ่านบทความนี้ยังคงทำงานหาเช้ากินค่ำกันอยู่ และเชื่อว่าคนส่วนใหญ่มีเป้าหมายชีวิตในอนาคตที่ชัดเจนแล้ว นั่นคือ..

“การเกษียณออกจากงานเพื่อใช้อย่างสุขสบายในบั้นปลายชีวิต”

แบบที่มีเงิน มีเวลาเหลือ ใช้ชีวิตตามที่ต้องการ แต่ขนาดเป้าหมายของแต่ละคนไม่เท่ากัน เพราะความต้องการในชีวิตวัยเกษียณของเราต่างกัน

ใครที่มีแผนจะอยู่อย่างสุขสบายไม่กังวลเรื่องเงินทองมากนัก ก็ควรเตรียมตัวไว้ตั้งแต่เริ่มทำงานใหม่ๆ ส่วนใครที่ต้องการอยู่อย่างพอเพียง ก็เลือกวางเป้าหมายขนาดย่อม และใช้เงินที่มีในวัยเกษียณอย่างประหยัดให้เพียงพอก็ได้

ก่อนจะรู้ว่าเก็บเงินเท่าไหร่ สำรวจค่าใช้จ่ายของตัวเองก่อน

วิธีคำนวณเงินให้พอใช้ในวัยเกษียณ บอกเลยว่าไม่ยากเกินไป ทุกคนสามารถคำนวณด้วยตัวเองได้ เริ่มต้นด้วยการทำความรู้จัก “ค่าใช้จ่าย” ของตัวเองที่มีอยู่ในปัจจุบันก่อน

ค่าใช้จ่ายมี 2 ประเภท คือ “ค่าใช้จ่ายคงที่” และ “ค่าใช้จ่ายผันแปร” แต่ละคนจะมีสัดส่วนของค่าใช้จ่ายแต่ละประเภทต่างกัน ถ้ามีสัดส่วนของค่าใช้จ่ายผันแปรมากกว่า ถ้าเราอยากเกษียณอย่างสบายใจ ควรลดสัดส่วนให้ค่าใช้จ่ายคงที่เหลือให้น้อยที่สุด จะได้ใช้เงินที่สะสมมาสำหรับวัยเกษียณ ไปกับค่าใช้จ่ายในชีวิตประจำวันโดยปลอดภาระ

วิธีคำนวณเงินให้พอใช้ในวัยเกษียณ 

คำนวณดูว่าในแต่ละเดือนเรามีการใช้จ่ายรวมเดือนละเท่าไหร่? สัดส่วนของค่าใช้จ่ายในปัจจุบันโน้มเอียงไปทางไหน? พอใจกับคุณภาพชีวิตและความเป็นอยู่ในปัจจุบันแล้วหรือยัง? ลองไปดูตัวอย่างสมมติง่ายๆกัน…

นายปั้นเงิน อายุ 30 ปี เป็นโสด มีค่าใช้จ่ายรายเดือน 40,000 บาท เป็นค่าใช้จ่ายผันแปร 15,000 บาท และค่าใช้จ่ายคงที่ 25,000 บาท (โดยเป็นค่าผ่อนคอนโด 20,000 บาท จะครบกำหนดภายใน 10 ปีข้างหน้า นั่นแปลว่าในอนาคตนายปั้นเงินจะมีเงินออมเพิ่มขึ้นจากการลดภาระค่าใช้จ่ายคงที่ได้อีก 20,000 บาท และอีก 5,000 บาท เป็นค่าใช้จ่ายต่างๆของรถยนต์)

ซึ่งนายปั้นเงิน “ไม่พอใจ”กับชีวิตที่อยู่ในปัจจุบัน อยากมีค่าใช้จ่ายผันแปรเดือนละประมาณ 20,000 บาท เมื่อตอนเกษียณ

พอคำนวณค่าใช้จ่ายรายปีในวัยเกษียณของนายปั้นเงิน จะได้เป็น
ค่าใช้จ่ายผันแปรปีละ 20,000 x 12 = 240,000 บาท
และค่าใช้จ่ายคงที่ 2,000 x 12 = 24,000 บาท

ค่าใช้จ่ายรวมทั้งหมด 264,000 บาทต่อปี ถ้านายปั้นเงินวางแผนเพื่อเกษียณอายุตอน 55 ปี และคาดว่าจะมีชีวิตอยู่จน 80 ปี นั่นคือนายปั้นเงินมีเวลาใช้เงินที่เก็บสะสมลงทุนทั้งหมด 25 ปี จึงต้องเตรียมเงินสำหรับการเกษียณอายุทั้งหมด 264,000 x 25 = 6,600,000 บาท

ค่าใช้จ่ายต่างๆ ที่อาจเกิดขึ้นในวัยเกษียณ

“ค่าเดินทางท่องเที่ยว” ที่คนสูงอายุส่วนใหญ่นิยมไปกัน เพราะมีเวลามากขึ้น โดยค่าใช้จ่ายอยู่ปีละ 20,000-50,000 บาท “ค่าบำรุงรักษาสิ่งของต่างๆ” เช่น บ้านที่อยู่ รถที่ขับ สิ่งของต่างๆ ที่ใช้ย่อมเสื่อมสลายไปตามกาลเวลา ค่าซ่อมบำรุงมักจะเกิดขึ้นมาโดยที่เราไม่ได้ตั้งใจ หากประมาณการคร่าวๆ ค่าซ่อมบำรุงจะตกอยู่ครั้งละ 10,000-50,000 บาท

และสิ่งที่สำคัญที่สุดคือ “ค่ารักษาพยาบาล” สุขภาพเป็นสิ่งที่เราต้องให้ความสำคัญมากที่สุด ค่าตรวจสุขภาพประจำปีแบบเต็มรูปแบบที่โรงพยาบาลเอกชนอย่างดีก็ 10,000-30,000 บาท

เบ็ดเสร็จเรามีค่าใช้จ่ายที่อาจจะเกิดขึ้นอีก 40,000-120,000 บาทต่อปี

เมื่อนำค่าใช้จ่ายต่างๆที่อาจเกิดขึ้นในวัยเกษียณ ไปคำนวณรวมกับค่าใช้จ่ายสำหรับการกินอยู่ในตอนแรกจะเพิ่มขึ้นมาอีกอย่างต่ำ 40,000 x 25 = 1,000,000 บาท หรืออย่างมาก 3,000,000 บาท

จากเดิมที่เคยคำนวณไว้ 6.6 ล้านบาทจะกลายเป็น 7.6-9.6 ล้านบาททันที

ถ้าเงินทั้งหมดที่ต้องเตรียมตลอดชีวิต สามารถคำนวณออกมาได้ง่ายขนาดนี้ แล้วมันพอใช้จริงๆก็คงจะดี

อย่าลืมเรื่องเงินเฟ้อที่จะกัดกินมูลค่าของเงินในอนาคตอีก เฉลี่ยปีละ 3% ซึ่งถ้านำเงินเฟ้อเข้าไปคำนวณรวมกับค่าใช้จ่ายรายปีแล้ว เงินสำหรับเกษียณฯ ทั้งหมดจะเพิ่มขึ้นจาก 7.6 ล้านบาท เป็น 24.5 ล้านบาทโดยประมาณ (ลองใช้ตารางวางแผนการเกษียณที่ผมเคยแจกให้ คำนวณดูก็ได้นะครับ)

วิธีเตรียมเงินสำหรับใช้ตลอดชีวิต

เห็นตัวเลขแล้วอย่าตกใจแรง เพียงแค่เราวางแผนลงทุนในสินทรัพย์ที่ให้ผลตอบแทนเฉลี่ยต่อปีมากกว่า 3% ซึ่งผมคิดว่ากองทุนรวมเป็นคำตอบที่ดีสำหรับมนุษย์เงินเดือน

สุดท้ายเงินทั้งหมดที่เตรียมไว้ จะเพียงพอต่อการเกษียณฯ หากมีวินัยในการใช้จ่ายตามแผนที่วางไว้ และต้องไม่มีค่าใช้จ่ายอื่นๆ มารบกวนเงินก้อนนี้ ถ้าหากมีค่าใช้จ่ายต่างๆ ที่อาจจะเกิดแล้วเรา “พอจะคาดเดาได้” อย่างเช่น ซื้อบ้านใหม่ ซื้อรถคันใหม่ ให้ญาติกู้ยืม ให้เราลองประมาณการค่าใช้จ่ายเหล่านี้คร่าวๆ แล้วเตรียมเพิ่มจากเงินก้อนเดิมอีกที

แต่ค่าใช้จ่ายที่ไม่คาดฝันอย่างค่ารักษาพยาบาลจากอุบัติเหตุ หรือ โรคภัยไข้เจ็บร้ายแรง อาจมาหาเราโดยไม่รู้ตัว ผลกระทบด้านการเงินจากเหตุการณ์เหล่านี้ค่อนข้างรุนแรง เพราะค่ารักษาบางโรคเริ่มต้นที่หลักแสนจนถึงหลักล้านเลย ยังไม่รวมค่าห้องด้วยนะ

“ประกันสุขภาพ” จึงเป็นเครื่องมืออีกชนิดที่ทุกคนควรมี ใช้เงินก้อนเล็กแลกกับเงินก้อนใหญ่ เป็นการสร้างเกราะคุ้มกันเงินที่ใช้ในยามเกษียณอีกทีหนึ่ง

และทั้งหมดคือการเก็บเงินไว้ใช้ตลอดชีวิต ใครที่ยังเป็นวัยรุ่นหรือวัยกลางคนอยู่ ให้ตระหนักถึงเงินก้อนที่จะใช้ในอนาคตได้แล้วนะครับ เริ่มลงมือ และเตรียมความพร้อมได้เลย

เพราะแผนการเกษียณยิ่งเริ่มไว ยิ่งทำให้สำเร็จง่ายและใช้เงินน้อยกว่า

สำหรับนักลงทุนผู้เริ่มต้น การลงทุนในกองทุนรวมเป็นเรื่องที่ง่ายมาก เพราะการลงทุนทางอ้อมผ่านกองทุนรวม เราไม่ต้องติดตามอย่างใกล้ชิดว่าจะต้องบริหารเงินลงทุนเพื่อลงทุนในหุ้นตัวไหน เท่าไหร่ หรือซื้อตราสารหนี้ในสัดส่วนเท่าไหร่ เพื่อลดความเสี่ยงโดยตรง

ปล่อยให้เป็นหน้าที่การสร้างผลตอบแทนเป็นของผู้บริหารกองทุนรวมก็พอ

สิ่งที่จะช่วยประเมินความสามารถของผู้บริหารกองทุนก็คือผลตอบแทนเฉลี่ยย้อนหลัง หากทุกปี ผู้บริหารกองทุนสามารถทำผลตอบแทนได้ดีกว่าดัชนีชี้วัด (Benchmark) ก็ช่วยให้นักลงทุนมั่นใจได้ว่ากองทุนนี้มีการบริหารจัดการที่ดีพอ

หน้าที่นักลงทุนอย่างเรา ทำแค่ศึกษารายละเอียดของกองทุนรวม จัดสัดส่วนเงินทั้งหมด แล้วนำไปลงทุนในกองทุนรวมตามนโยบายสินทรัพย์ที่เราเล็งไว้ก็พอแล้ว ไม่ต้องยุ่งยากอะไรมากมาย

แต่มีอยู่เรื่องหนึ่งที่นักลงทุนหลายคนหนักใจ นั่นคือ ราคาซื้อกองทุนรวมจะเป็นตัวกำหนดผลตอบแทนในอนาคต เพราะยิ่งเราซื้อกองทุนได้ถูกมากเท่าไหร่ เมื่อมูลค่า NAV ของกองทุนรวมปรับตัวสูงขึ้นไป เราก็ยิ่งได้ผลตอบแทนมากเท่านั้น

สำหรับผมการประเมินมูลค่าของกองทุนรวมทำได้ยากกว่าการประเมินมูลค่าในหุ้นรายตัว

เพราะหุ้นก็คือบริษัท หากเราเลือกลงทุนในบริษัทที่มีพื้นฐานมั่นคง มีความสามารถในการทำกำไรได้อย่างสม่ำเสมอ มันจะช่วยให้เราตั้งสมมติฐานและประเมินมูลค่าของหุ้นได้ง่ายขึ้น

แต่กองทุนรวมไม่เป็นอย่างนั้น ต่อให้เรารู้ว่ากองทุนรวมเคยทำผลตอบแทนได้ดีแค่ไหน แต่ก็ยังไม่รู้อยู่ดีว่ามันถูกหรือแพงอย่างไร หรือควรซื้อที่ NAV เท่าไหร่? ทำได้เพียงคำนวณว่าที่ NAV ปัจจุบันนั้นถูกหรือแพง แค่นี้ก็ช่วยให้เราตัดสินใจได้มากขึ้นแล้ว

โดยใช้หลักการเดียวกับการหาค่า P/E เพื่อราคาของหุ้น โดยการนำ NAV ต่อหน่วยของกองทุนรวม มาหารด้วย Return เฉลี่ยต่อปีที่กองทุนรวมนั้นทำได้ เพื่อวัดมูลค่าว่ากองทุนรวมที่เราสนใจอยู่ในตอนนี้มันถูกหรือแพงเกินไปเมื่อเทียบกับ…

1. กองทุนรวมที่มีนโยบายการลงทุนที่ใกล้เคียงกัน

2. NAV/ Return เฉลี่ยย้อนหลัง

การเทียบกองทุนรวมที่มีนโยบายเดียวกันนอกจากจะดูเรื่องราคาว่าถูกหรือแพงแล้ว ให้ดูปัจจัยอื่นๆทั้งหมดโดยรวมก่อน (จะพูดถึงในตอนท้าย)

หากทั้งหมดมีตัวเลขที่ใกล้เคียงกันให้ใช้ NAV/Return เพื่อวัดดูว่าในตอนนี้กองทุนรวมที่เราสนใจอยู่ตัวไหนถูกกว่ากัน เช่น

NAV ของ กองทุนรวมในหุ้นระยะยาว A คือ 12.68 บาทต่อหน่วย
NAV ของ กองทุนรวมในหุ้นระยะยาว B คือ 15.08 บาทต่อหน่วย
กองทุนรวมในหุ้นระยะยาว A ได้ผลตอบแทนเฉลี่ย 5 ปีย้อนหลัง 10.14%
กองทุนรวมในหุ้นระยะยาว B ได้ผลตอบแทนเฉลี่ย 5 ปีย้อนหลัง 12.45%

ถ้าเราหยิบด้านราคามาวิเคราะห์เพื่อตัดสินใจซื้อเพียงอย่างเดียว เราอาจจะเลือกซื้อกองทุน A เพราะถูกกว่าตั้ง 2.4 บาท แต่เมื่อนำผลตอบแทนเฉลี่ยย้อนหลังมาร่วมคำนวณด้วย จะเห็นชัดเลยว่า…

กองทุนรวม A มีค่า NAV/Return ที่ 1.2505
กองทุนรวม B มีค่า NAV/Return ที่ 1.2112

หมายความว่าทุกๆ ผลตอบแทนที่เพิ่มขึ้น 1 หน่วย กองทุนรวม A ต้องใช้เงิน 1.2505 เท่าในการซื้อ และ กองทุนรวม B ต้องใช้เงิน 1.2112 เท่าในการซื้อ ซึ่งแปลว่า..กองทุนรวม A ใช้เงินมากกว่านั่นเอง

หากวันใดที่ค่า NAV/Return ของกองทุนรวม B ปรับตัวสูงขึ้นกว่ากองทุนรวม A แล้ว สามารถอนุมานได้ว่ากองทุนรวม B ในเวลานั้นแพงเกินไปแล้วเมื่อเทียบกับราคาในอดีต และกองทุนรวม A จะกลับมาน่าสนใจกว่าในแง่ของราคาเทียบกับผลการดำเนินงาน

และอีกวิธีหนึ่งคือการเปรียบ NAV/Return เฉลี่ยในอดีตนั่นเอง วิธีนี้เก็คล้ายกับที่อธิบายไปข้างต้น ถ้าค่านี้สูงกว่าค่าเฉลี่ยในอดีตก็แปลว่าตอนนี้กองทุนรวมซื้อขายกันที่ราคาสูงกว่าในอดีตนั่นเอง

แต่สิ่งสำคัญกว่าในการเลือกซื้อกองทุนรวมไม่ใช่ว่ามันถูกหรือแพง การเลือกลงทุนในกองทุนรวมควรพิจารณาจากปัจจัยอื่นก่อนทั้ง ผลตอบแทนเฉลี่ยในอดีต ค่าธรรมเนียมในการบริหาร ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน(ค่าความผันผวน) ขนาด ผู้จัดการกองทุนรวม อายุของกองทุนรวม เป็นต้น ซึ่งมีความสำคัญมากกว่าราคาที่จะซื้อ

เพราะต่อให้ซื้อของได้ถูกมากแค่ไหน…แต่ของไร้คุณภาพ

มันก็ไม่คุ้มกับเม็ดเงินที่เสียไปเลยแม้แต่น้อย

“ผมสามารถคำนวณการเคลื่อนที่ของดวงดาวได้

แต่ยากที่จะคาดเดาความบ้าคลั่งของมนุษย์”

คำพูดของเซอร์ไอแซ็ค นิวตัน นักวิทยาศาสตร์ชาวอังกฤษผู้โด่งดัง หนึ่งในผู้เสียหายที่ได้รับผลกระทบจากความบ้าคลั่งของตลาดหุ้นที่เริ่มต้นจากบริษัท South Sea Company วิกฤตฟองสบู่ครั้งนี้สร้างความรุนแรงในวงกว้างให้กับสหราชอาณาจักร ประเทศมหาอำนาจในอดีต เช่นเคย.. แม้จะมีการศึกษา หรืออยู่ในชนชั้นสูงแค่ไหนก็ตาม แต่ความโลภไม่เคยปราณีใคร

ในช่วงศตวรรษที่ 17-18 ถือเป็นยุครุ่งเรืองในการแผ่ขยายอำนาจของจักวรรดิอังกฤษ เป็นช่วงเวลาแห่งความมั่งคั่งที่ประชาชนส่วนใหญ่มองหาแหล่งลงทุนให้กับเงินที่หามาได้จากการค้าขายและใช้แรงงาน ในขณะเดียวกันก็เป็นช่วงเวลาเดียวกับที่สงครามแย่งชิงผืนแผ่นดินกระจายตัวอยู่ทั่วโลก (ป.ล. อังกฤษรวมประเทศกับสก๊อตแลนด์เป็นสหราชอาณาจักรในปี 1707)

ปี 1711 South Sea Company (SSC) ก็ถูกก่อตั้งขึ้น โดยเริ่มจากนายโรเบิร์ต ฮาร์เลย์ ผู้ที่ดำรงตำแหน่งคล้ายๆ กับรัฐมนตรีกระทรวงการคลังในสมัยนั้น มองเห็นว่างบดุลของสหราชอาณาจักรไม่ค่อยสู้ดีเท่าไหร่ เพราะมีหนี้สินตัวแดงสูงมาก

สาระ: ตัวเลขหนี้สินตัวแดง ณ ตอนนั้นเพิ่งจ่ายครบไปเมื่อไม่กี่ปีที่ผ่านมานี้เอง (ใช้เวลาไป 300 กว่าปี)

คงนึกภาพภาระอันหนักอึ้งของฮาร์เลย์ไม่ออก เพราะสิ่งแรกที่เขาต้องเผชิญภายหลังเข้ารับตำแหน่งก็คือจัดการกับหนี้สินก้อนโตที่ใช้ไปกับในการทำสงครามกับสเปนและฝรั่งเศส นี่คือสาเหตุหลักที่ทำให้รัฐบาลอังกฤษมีหนี้สินเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว

อีกทั้งการเมืองสมัยนั้นแบ่งออกเป็น 2 ขั้ว คือ TORY (อนุรักษ์นิยม) และ WHIG (เสรีนิยม) ตัวของฮาร์เลย์เองอยู่ฝ่าย TORY ก็เป็นคู่ปรับกับธนาคารกลางของอังกฤษซึ่งก่อตั้งและควบคุมโดยฝ่าย WHIGการจะขออนุมัติเงินสำหรับการชำระหนี้ก็ดูจะทำได้ยากสำหรับเขา ณ เวลานั้น

SSC ก่อตั้งขึ้นมาเพื่อหาเงินมาช่วยเหลือหนี้สินของรัฐบาล โดยบริษัทจะรับซื้อพันธบัตรและหนี้สินระยะสั้นของรัฐบาล แล้วลดอัตราดอกเบี้ยที่รัฐบาลจะต้องจ่ายลง โดยกำหนดให้รัฐบาลสามารถจ่ายคืนหนี้สินนั้นได้ในระยะยาว ซึ่งการช่วยเหลือนี้ก็ต้องแลกมาด้วยสัมปทานการค้าขายที่ทะเลทางตอนใต้ของอเมริกาใต้ ซึ่งท่าเรือต่างๆอยู่ในการปกครองของสเปนทั้งหมด

ในปี 1713 บริษัทได้ร่วมมือกับรัฐบาลในการชักชวนประชาชนที่ถือครองพันธบัตรหรือหนี้ระยะสั้นของรัฐบาล เอามาแลกหุ้นสามัญเพิ่มทุนของ SSC ล้อตแรกจำนวน 10 ล้านปอนด์ โดยรัฐบาลจะตอบแทนบริษัท SSC ด้วยการออกพันธบัตรจำนวน 10 ล้านปอนด์ให้ และจ่ายดอกเบี้ยให้กับบริษัทในอัตรา 6% ทุกปี ทำให้การันตีได้ว่า SSC จะมีรายได้จากดอกเบี้ยรับปีละ 600,000 ปอนด์ทุกปี

ถามว่ารัฐบาลจะเอาเงินจากไหนมาชดใช้ ?

รัฐบาลอังกฤษคาดหวังกับการเก็บภาษีนำเข้าจากอเมริกาใต้ ที่ทาง SSC ได้สัมปทานไปนั่นแหละ โดยจะเอาภาษีที่เก็บได้มาจ่ายให้กับ SSC ทุกปีๆ ฟังดูแล้วเหมือนกับว่า SSC ได้ทำธุรกิจค้าขาย และมีรายได้เป็น Recurring Income จากการรับดอกเบี้ยด้วย แถมยังช่วยให้รัฐบาลลดภาระดอกเบี้ยลงได้อีกด้วย อะไรๆก็ดูดีไปหมด

ในปี 1717 รัฐบาลก็ทำเหมือนเดิมกับการแปลงหนี้สินจำนวน 2 ล้านปอนด์ให้เป็นหุ้นสามัญของ SSC และในปี 1719 บริษัท SSC ก็เสนอดีลให้กับรัฐบาลในการขอซื้อหนี้สินเกือบทั้งหมดของรัฐบาล ตีมูลค่าได้ 30 ล้านปอนด์ โดยบริษัทเพิ่มทุนมาแลกกับหนี้สินจำนวนนี้ และจะลดอัตราดอกเบี้ยให้ตามสัญญาซึ่งระบุไว้ที่ 5% ต่อปีจนถึง 1727 และหลังจากนั้นจะปรับเหลือ 4% ต่อปี…

งงมั้ย ทำไมบริษัทใจดีขนาดนั้น ปกติมีแต่ปรับเพิ่มไม่ใช่หรอ?

เมื่อจำนวนหุ้นในมือของนักลงทุนเพิ่มสูงขึ้น สภาพคล่องก็มากขึ้น การซื้อขายก็ง่ายขึ้น ราคาหุ้นก็ต้องสูงขึ้นตามกันไป เพราะในขณะนั้นการจะแปลงสิทธิ์จากพันธบัตรมาเป็นหุ้น SSC ต้องมีราคาที่เหมาะสมกับราคาใช้สิทธิ์ในการแปลง สิ่งที่เกิดขึ้นคือ “รายใหญ่” อย่างรัฐบาลและผู้ถือหุ้นเริ่มแรกของบริษัทจะต้องปล่อยข่าวดีออกมาปั่นราคาหุ้นให้สูงขึ้น

อย่าลืมว่าบริษัทมีสัมปทานในการค้าขายที่ทะเลทางใต้หรือ “ขุมทรัพย์แห่งโลกใหม่” การปล่อยข่าวดีว่าบริษัทมีการค้าขายที่ดีมากๆ ออกมาในช่วงนั้น ทำให้อุปสงค์ของหุ้น SSC มีมากขึ้นจนเกิดซื้อขายกันอย่างบ้าคลั่ง ในเดือนมกราคมปี 1720 ราคาหุ้นอยู่ที่ 128 GBP ขยับขึ้นไปที่ 175 GBP ในเดือนกุมภาพันธ์ และโตขึ้นอีกเกือบเท่าตัวในปลายเดือนมีนาคม ที่ราคา 330 GBP

หุ้น SSC เป็นที่นิยมอย่างกว้างขวางจนราคาพุ่งขึ้นมาแตะ 550 GBP ในเดือนพฤษภาคม เมื่อกลุ่มราชวงศ์อังกฤษและรัฐสภาอนุมัติให้บริษัทกู้เงินจำนวน 70 ล้านบาทสำหรับขยายกิจการเพื่อการเติบโต ความคาดหวังจากนักลงทุนจึงสูงขึ้น เพราะคิดว่าหุ้นตัวนี้จะเติบโตต่อไปในระยะยาว

การปั่นราคายังไม่จบลงเพียงแค่การปล่อยข่าวลือ เมื่อบริษัท SSC ขายหุ้นให้กับกลุ่มชนชั้นสูงเจ้าขุนมูลนาย เพื่อเพิ่มเครดิตให้กับบริษัทตัวเองว่ามีผู้ถือหุ้นเป็นกลุ่มคนมีชื่อเสียง ไม่ใช่คนธรรมดาทั่วไป โดยกลุ่มคนเหล่านั้นยังไม่ต้องจ่ายเงินเพื่อชำระราคาในทันที ถ้าได้กำไรเมื่อไหร่ค่อยขายคืนบริษัท ได้ใจนักลงทุนทุกกลุ่มไปเต็มๆ

ในปี 1720 นั้นเป็นปีที่มีบริษัทขนาดเล็กผุดขึ้นมามากมาย เป็นที่รู้จักกันในนาม “ปีของฟองสบู่” มีโอกาสการลงทุนใหม่ๆเกิดขึ้น จนรัฐสภาต้องออก พ.ร.บ.ฟองสบู่ขึ้นมาบังคับ จนไม่มีโอกาสที่บริษัทใหม่จะก้าวเข้ามาแข่งขันได้ ยิ่งทำให้บริษัทใหญ่อย่าง SSC ถูกดันราคาขึ้นไปสูงถึง 1,050 GBP ในปลายเดือนมิถุนายน

แต่กิจกรรมหลักของบริษัทอยู่ที่สัมปทานการค้าที่ทะเลทางตอนใต้ เราไปดูที่แก่นธุรกิจของมันดีกว่า…

ความจริงแล้วสัมปทานที่ SSC ได้มาจากรัฐบาลนั้นมีข้อจำกัดจาก “สนธิสัญญาอูเทรคต์” ที่ใช้ยุติสงครามในปี 1713 (ตั้งแต่ตอนที่ดีลล้อตแรกถูกปล่อยออกมาแลกกับสัมปทานนั่นแหละ) โอกาสทางการค้าของ SSC มีน้อยมาก ในทุกท่าเรือที่สเปนครอบครองอยู่ SSC สามารถส่งเรือไปเจรจาค้าขายได้เพียงปีละ 1 ลำเท่านั้น จึงนำทาสไปขายให้กับอาณานิคมได้น้อยกว่าที่คิด ยิ่งไปกว่านั้นในปี 1717 ความสัมพันธ์ของสเปนกับอังกฤษก็ดูแย่ลง ทำให้การค้าต่างๆทรุดลงไปด้วย

เมื่อความจริงเริ่มแพร่กระจาย การที่บริษัทไม่สามารถทำกำไรได้จากธุรกิจหลัก การนำของมาค้าขายน้อยกว่าที่คาดก็ทำให้ภาษีที่รัฐบาลเก็บได้น้อยลง รัฐบาลไม่สามารถจ่ายดอกเบี้ยให้กับ SSC ได้ตามสัญญา ความเชื่อมั่นของนักลงทุนก็สูญสิ้น

การ “ทิ้งของ” ของนักลงทุนเกิดขึ้นอย่างรวดเร็วเมื่อเดือนสิงหาคมราคาหุ้น SSC ร่วงไปต่ำกว่า 800GBP และทิ้งดิ่งสู่ 175 GBP ในเดือนกันยายน ทำให้บุคคลทั่วไปและสถาบันการเงินทั้งหลายล้มละลายจากการลงทุนครั้งนี้

ในปี 1721 การสืบสวนอย่างเป็นทางการทำให้พบเครือข่ายคอร์รัปชั่น การติดสินบน และการโกงมากมาย นำไปสู่การฟ้องร้องตัวละครสำคัญหลายคนในเรื่องนี้ทั้งฝ่ายบริษัทและรัฐบาล ยิ่งไปกว่านั้นบทเรียนครั้งนี้ส่งผลเสียหายกับความน่าเชื่อถือของราชวงศ์อังกฤษ โดยเฉพาะกษัตริย์อย่าง พระเจ้าจอร์จที่หนึ่ง

นี่ถือเป็นบทเรียนชีวิตครั้งใหญ่ที่ เซอร์ไอแซ็ก นิวตัน สามารถเรียนรู้ได้โดยไม่ต้องไปนั่งใต้ต้นแอปเปิ้ล…

เพียงแค่นำเงินไปเก็งกำไรในตลาดหุ้นเท่านั้นเอง