ถ้าเราไปคุยกับนักลงทุนไม่ว่าหน้าใหม่หน้าเก่าเมื่อพูดคำว่า ‘ดอกเตอร์’ ทุกคนจะเข้าใจในหัวเลยว่าคือ ‘ดร.นิเวศน์ เหมวชิรวรากร’ และถ้าเจาะลึกลงไปถึงแนวทางการลงทุนแบบ VI (Value Invester) ยิ่งจะหนีจากชายผู้เป็นต้นแบบของนักลงทุนแนวนี้ของประเทศไทยไปไม่ได้เลย

ถ้าให้พูดถึง ดร.นิเวศน์ ความทรงจำแรกที่เข้ามาในหัวคือหนังสือ ‘ตีแตก’ ที่ได้รับมาจากพี่สาวเพราะตอนนั้นผมเพิ่งเริ่มต้นลงทุนในตลาดหุ้นไทย พี่บอกว่าหนังสือเล่มนี้เขียนดีและอ่านสนุกมาก ซึ่งก็เป็นแบบนั้นจริง ๆ เป็นหนังสือที่ไม่ได้ใช้ภาษาที่แพรวพราวเข้าใจยาก อันที่จริงแล้วภาษาออกจะเป็นแบบบ้าน ๆ เหมือนคุณลุงใจดีคนหนึ่งมาแบ่งปันเล่าให้ฟังซะด้วยซ้ำ นั่นอาจจะเป็นเหตุผลว่าทำไมผมถึงติดตามงานของ ดร.นิเวศน์ มาโดยตลอด แม้ว่ายังไม่มีโอกาสเจอตัวจริงสักที แต่ก็รู้สึกว่ารู้จักตัวเขาผ่านผลงานทางด้านการเขียนและการลงทุนมาไม่น้อย

แต่หนังสือ ‘เด็กวัดดอน’ เป็นเล่มที่ต่างออกไป มันคือหนังสือชีวประวัติของ ดร.นิเวศน์ ผ่านการเล่าจากตัวดอกเตอร์เองและเขียนถ่ายทอดโดยคุณ ชัชวนันท์ สันธิเดช ซึ่งเป็นประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท คลับ วีไอ จำกัด และมีผลงานเขียนและงานแปลหนังสือมาแล้วหลายสิบเล่ม มันจึงเป็นหนังสือที่ฉายภาพด้านอื่น ๆ ของชีวิตของดอกเตอร์ที่ไม่ใช่การลงทุนหรือแนวคิดเชิงธุรกิจเพียงอย่างเดียวเท่านั้น แต่ชีวิตเบื้องหลัง พื้นเพที่ยากลำบากตั้งแต่เกิด การตัดสินใจครั้งใหญ่ ๆ ในชีวิต ตั้งแต่การเรียนต่อมัธยมปลาย มหาวิทยาลัย ทำงาน ไปเรียนเมืองนอก แนวคิดทางการเมืองที่เปลี่ยนแปลงไประหว่างทาง การถูกปลดออกจากงาน นอกจากนั้นยังด้านชีวิตส่วนตัว ความรัก และปรัชญาการใช้ชีวิตจนประสบความสำเร็จในปัจจุบันนี้ได้

พูดได้อย่างเต็มปากว่า ถ้าใครอยากรู้จัก ดร.นิเวศน์ เล่มนี้แหละคือตัวตนของเขาเลย

จุดเริ่มต้นที่ไร้แต้มต่อ

แน่นอนว่าหนังสือมีเนื้อหาที่เยอะมาก (อยากแนะนำให้อ่านทั้งเล่มจริง ๆ ครับ) แต่ละส่วนไล่ตั้งแต่ช่วงชีวิตในวัยเด็ก ความทรงจำของเด็กวัดดอนที่วิ่งเล่นในสลัมและป่าช้าวัดดอน การเติบโตมาในครอบครัวที่ยากจน พ่อแม่เป็นชาวจีนอพยพพูดภาษาไทยไม่ได้ด้วยซ้ำ ต้องทำงานเป็นช่างไม้ก่อสร้างแบบรายวัน วันไหนมีงานก็มีเงิน วันไหนพ่ออยู่บ้านก็รู้เลยว่าวันนี้ไม่มีงาน

ความทรงจำในวัยเด็กของเขาคือ ‘ความยากจน’ แต่นั่นก็เป็นแรงผลักที่ทำให้เขาต้องเอาตัวรอด ออกมาจากตรงนั้นให้ได้ ต้องเรียนหนังสือ ต้องเก่ง เพื่อจะอยู่รอดในสังคมที่มีการแบ่งชนชั้นอย่างชัดเจน ดร.นิเวศน์กล่าวว่า

“เราถูกเหยียด เราก็เลยต้องดิ้นรน ทำยังไงถึงจะก้าวขึ้นมา”

มันเป็นการแหกกรอบที่สังคมวางเอาไว้ว่าเขาควรอยู่ตรงไหน แต่นั่นไม่ได้หมายความว่าเราต้องอยู่เหมือนที่สังคมบอกเอาไว้ เขาบอกว่ามันคือการ ‘ปรับไปเรื่อย ๆ เกาะกลุ่มกับอีลีต (คนที่สถานะทางสังคมดีกว่า) เราค่อย ๆ ไต่จากวัดดอน ไปวัดสุทธิฯ ไปเตรียมฯ ไปวิศวะ (จุฬาฯ) เราเกาะกลุ่มอีลีตมาตลอดแต่เราอยู่ในส่วนล่างของเขา’

เขาเปรียบเทียบชีวิตตัวเองเหมือนการเตะบอลว่า “เหมือนฟุตบอล เราค่อย ๆ ไต่ขึ้นมาทีละลีก แต่ว่าเป็นท้าย ๆ ของลีก ถ้าเป็นพรีเมียร์ลีก เราก็อยู่ท้ายของลีก”

แม้จะไม่ได้มีแต้มต่อ แต่ก็ไม่ยอมออกจากเกม เอาตัวรอดไปเรื่อย ๆ เพราะยังไงอยู่ตรงนี้ก็ ‘ได้’ มากกว่า ‘เสีย’ นี่คือหลักแนวคิดที่ทำให้นักลงทุนมหาเศรษฐีชื่อดังมายืนอยู่ตรงนี้ได้

“ผมจะไม่ยอมทำตามสิ่งที่ผมถูกตีกรอบเอาไว้ว่าคุณต้องเป็นอย่างนี้ ชีวิตคุณได้แค่นี้ คุณอย่าไปคิดแข่งกับคนอื่นที่เขาอยู่ในสเตตัสที่สูงกว่า”

ดร.นิเวศน์ กล่าวถึงแนวคิดที่เขาใช้อยู่เรื่อยมาตั้งแต่ยังเด็ก

วางแผน ลงมือทำ

หนังสือเล่มนี้นอกจากจะทำให้เข้าใจแนวคิดของการฉีกกรอบออกจากจุดที่ตัวเองอยู่แล้ว ยังแสดงให้เห็นถึงแนวคิดที่สำคัญอีกอย่างของ ดร.นิเวศน์ ที่เป็นรากฐานของความสำเร็จ ไม่ว่าจะเป็นชีวิตส่วนตัว การเรียน หรือการลงทุน นั่นก็คือการวางแผนและทำอย่างสม่ำเสมอ แม้จะช้า แต่ถ้าเตรียมตัวให้ดี คุณมีโอกาสที่จะชนะในเกมนี้ได้

ดร.นิเวศน์เล่าถึงช่วงเวลาที่เขารู้สึกภูมิใจมากครั้งหนึ่งตอนที่อยู่มหาวิทยาลัย ด้วยความที่เขาเป็นคนพูดไม่เก่ง แม้จะพยายามฝึกพูดก็ยังไม่เชี่ยวชาญเท่ากับเพื่อนสนิทอย่าง ดร.ไพบูลย์ เสรีวิวัฒนา (นักลงทุนเน้นคุณค่าอีกท่านหนึ่งที่รู้จักกันมาตั้งแต่มหาวิทยาลัยและยังคงเป็นเพื่อนสนิทกันจนถึงตอนนี้) แต่ได้เป็นตัวแทนกล่าวสุนทรพจน์ ‘รับน้องใหม่’ ของจุฬาฯ ที่จัดขึ้นปีละครั้ง ซึ่งเป็นการคัดเลือกโดยชมรมโต้วาที

ซึ่งในปีนั้นมีความพิเศษอีกอย่างคือ สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงเป็นนิสิตใหม่ด้วย เขาเล่าว่าคนเลยไปสมัครกันเยอะมากในปีนั้น เพราะทุกคนอยากขึ้นไปกล่าว แต่เขาก็ได้รับคัดเลือกให้เป็นคนขึ้นไปพูด

“ผมชนะเลิศทั้งที่พูดไม่เก่งเลย แต่ผมท่องไป ผมชนะคนที่พูดเก่ง ๆ รวมถึงชนะอาจารย์ไพบูลย์ด้วย”

แต่ ดร.นิเวศน์ก็ยอมรับครับว่าที่ชนะไม่ใช่เพราะความสามารถอะไร ไม่มีวาทศิลป์ที่เหนือกว่าคนอื่น แต่เพราะ ‘ท่องไป’ เตรียมตัวมาอย่างดีเลยเอาชนะคนที่พูดเก่ง ๆ อย่าง ดร.ไพบูลย์ ได้ด้วย เขาเล่าต่อว่าถ้าจู่ ๆ เรียกเขาขึ้นไปพูดเลยทำไม่ได้แน่นอน แต่การไปหาอาจารย์ที่คณะต่าง ๆ เพื่อถามความเห็น หาข้อมูล แล้วก็ฝึกอย่างหนัก สุดท้ายเลยได้เป็นตัวแทน

นี่กลายเป็นจุดสำคัญในชีวิตของ ดร.นิเวศน์ เช่นเดียวกัน มันทำให้เขาเห็นว่าชีวิตเราสามารถประสบความสำเร็จที่ยิ่งใหญ่ได้ยังไง

“ตรงนี้ทำให้ผมเกิดความคิดขึ้นมาว่า คุณไม่ต้องเก่งมากหรอก แต่ถ้าคุณเตรียมตัวให้ดี วางแผนให้ดี คุณชนะได้ คุณเปิดโอกาสให้ผมเมื่อไร ผมชนะคุณ”

---

ชนะแบบเต่า เชื่องช้าแต่มั่นคง

อันที่จริงแนวคิดนี้สะท้อนมายังการลงทุนของ ดร.นิเวศน์เช่นกัน ตอนที่เขาเริ่มลงทุนในหุ้น เขาถูกปลดออกจากงานเนื่องจากวิกฤติต้มยำกุ้ง มีเงินก้อนหนึ่งสิบล้านหลังจากทำงานมาหลายปีและเก็บออมมาเรื่อย ๆ (แนวทางการใช้ชีวิตของ ดร.นิเวศน์ก็เป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้เขามีเงินก้อนเก็บเยอะขนาดนั้น) ตอนนั้นเขาต้องชั่งน้ำหนักว่าจะทำยังไงต่อดี เพราะลูกสาวก็ยังเด็ก ส่วนตัวเขาก็เข้าวัยสี่สิบสี่ปีแล้ว

เขาลองหาวิธีที่จะทำให้เงินก้อนนี้งอกเงย จะซื้อที่ดินปลูกคอนโดฯให้คนอื่นเช่าก็กลัวเจ๊ง จะทำธุรกิจเองก็กลัวจะไม่รอด ทางเดียวที่เขารู้สึกว่าเป็นทางเลือกที่ดีที่สุดตอนนั้นก็คือหุ้น หุ้นที่มั่นคง ให้ปันผล อย่างน้อย ๆ ก็ได้เงินไปเป็นค่าเทอมลูกและเหลือเก็บนิดหน่อยก็โอเคแล้ว แต่จะไม่ซื้อมาขายไป จะลงทุนแบบเน้นคุณค่า (Value Investing) แบบที่เคยศึกษามาตอนไปเรียนปริญญาเอกที่อเมริกา เลือกซื้อหุ้นไทยที่ดี ๆ ราคาถูกเก็บเอาไว้แค่นั้น

แต่กว่าที่เงินของ ดร. นิเวศน์ จะงอกเงยจนร่ำรวยนั้นใช้เวลาหลายปี หลังจากได้ปันผลเขาก็เอากลับไปลงทุนเรื่อย ๆ ไม่ได้เอาออกมาใช้ เพราะเข้าใจเรื่องดอกเบี้ยทบต้นว่ามันจะแสดงผลก็ต่อเมื่อมีระยะเวลาที่นานพอแล้ว (ซึ่งที่จริงตอนที่ ดร.นิเวศน์ เข้าซื้อหุ้นไทยคือที่ 800 กว่าจุด ร่วงจาก 1700 กว่าจุด และหลังจากที่ซื้อมันก็ยังร่วงลงไปต่อต่ำสุดที่ 200 กว่าจุดเลย คนมักเข้าใจว่าเขาซื้อช่วงต่ำสุด แต่ที่จริงแล้วไม่ใช่)

เพราะฉะนั้นความสำเร็จของการลงทุนอันยิ่งใหญ่นี้ก็มาจากการวางแผนเช่นเดียวกัน เติบโตอย่างช้า ๆ ชนะแบบเต่า แต่มั่นคงอย่างแท้จริง

หนังสือเล่มนี้เป็นเล่มหนึ่งที่สำหรับผมเองในฐานะผู้อ่านที่ติดตามงานของ ดร.นิเวศน์ มาได้สักพักและเป็นนักลงทุนแนว VI เฉกเช่นเดียวกันรู้สึกว่า ‘ครบรส’ ไม่หนักไปทางประวัติชีวิตดราม่าจนเกินไป ไม่เอียงไปทางแนวคิดการเมือง และ ไม่ใช่หนังสือแนะแนวการลงทุน เป็นหนังสือที่ช่วยทำให้เห็นภาพเต็มของ ดร.นิเวศน์ เหมวชิรวรากร ว่าเป็นไปเป็นมายังไง และปรัชญาการใช้ชีวิต ความสำเร็จ แนวคิดของเขามาจากไหน

อ่านหนังสือเล่มนี้แล้วจะเห็นว่าชีวิตดั่งเทพนิยายของเขา จากเด็กสลัมสู่นักลงทุนพันล้านที่เขาเป็นในวันนี้มีรากหยั่งลึกมาตั้งแต่ยังเป็นเด็ก ความสมถะ เรียบง่าย การทำงานหนัก เลือกเล่นเกมชีวิตที่ตัวเองมีโอกาสชนะ แพ้ให้น้อย วางแผน และลงมือทำ ค่อยเป็นค่อยไป ไม่ต้องรีบรวย แต่มีเป้าหมายที่ชัดเจน

เหมือนที่เขากล่าวไว้ในหนังสือว่า

“ชีวิตผมดีขึ้น ซึ่งรวมถึงความมั่งคั่งที่เพิ่มขึ้นเกือบทุกปี เป็นเวลาเกือบ 70 ปีแล้ว และแม้ว่าการดีขึ้นในแต่ละปีนั้นมักจะเกิดขึ้นทีละน้อย แต่มันก็ทบต้นมาตลอด”

ผมเพิ่งบินไปกลับกรุงเทพฯเมื่อวันพุธที่ผ่านมา นี่เป็นการใช้ตั๋วเครื่องบินครั้งที่สองจากโปรบุฟเฟต์เหมาจ่าย 6,999 บาท/ปี ของ AirAsia ที่ซื้อไว้เมื่อปลายปี 2022 เลยอยากมาแชร์ความรู้สึกและประสบการณ์การใช้สักหน่อย เผื่อเป็นประโยชน์กับคนที่อยากได้ข้อมูลสำหรับการตัดสินใจในอนาคต

โปร 6,999 บาท/ปี เหมาจ่ายของ AirAsia ที่ผมตัดสินใจซื้อเรียกว่า ‘SUPER+’ เป็นแพ็กเกจแบบรายปีที่เปิดขายช่วง 5 – 15 ธันวาคม 2022 ซึ่งเป็นแพ็กเกจการเดินทางที่ครอบคลุมทั้งเส้นทางภายในประเทศและระหว่างประเทศ อาทิ เส้นทางในอาเซียน ฮ่องกง มาเก๊า และอื่นๆ (รหัสเที่ยวบิน FD,AK,QZ และ Z2)

(ซึ่งที่จริงก็จะมีอีกโปรหนึ่งชื่อ ‘(SUPER+ Premium)’ 18,888 บาท/ปี ที่ครอบคลุมเส้นทางภายในประเทศและระหว่างประเทศ อาทิ เส้นทางในอาเซียน ฮ่องกง มาเก๊า อินเดีย ไต้หวัน มัลดีฟส์ ฟุกุโอกะ (รหัสเที่ยวบิน FD,AK,QZ และ Z2) รวมถึงเส้นทางญี่ปุ่น เกาหลีใต้ ออสเตรเลีย (รหัสเที่ยวบิน D7 ต่อเครื่องที่สนามบินกัวลาลัมเปอร์) รวมกว่า 130 เส้นทางบินด้วย)

ตัวผมอยู่เชียงใหม่เป็นหลัก แต่ทีมงานส่วนใหญ่อยู่กรุงเทพฯ นั่นคือเหตุผลแรกเลยที่ตัดสินใจว่าอยากลองซื้อแพ็กเกจ SUPER+ เพราะต้องบินลงมาบ่อย ๆ อย่างน้อยก็เดือนละครั้งเพื่อพบปะกับทีม

อย่างแรกที่ผมทำคือคำนวณค่าตั๋วว่าถ้าบินไปกลับโดยถ้าซื้อตั๋วธรรมแต่ละครั้งใช้เงินประมาณ 2,000 บาท ไปกลับเดือนละครั้งก็ 24,000 บาท/ปี พอมีโปรบุฟเฟต์แบบนี้มาเลยตัดสินใจง่ายหน่อยว่า 6,999 บาท ก็น่าจะคุ้ม (แต่ก็ยังมีข้อแม้อื่น ๆ อยู่)

ประเด็นคือ…ขึ้นชื่อว่าบุฟเฟต์ จะบินเมื่อไหร่ บินกี่เที่ยวก็ได้ใช่ไหม?

ตอบคือก็ใช่…และไม่ใช่

ทาง AirAsia ระบุว่า

“ผู้สมัครสมาชิก SUPER+ Subscription หรือแพ็กเกจสมาชิกรายปี มีระยะเวลาในการแลกเที่ยวบินได้เป็นเวลา 1 ปี นับตั้งแต่วันที่สมัครแพ็กเกจสมาชิก SUPER+ Subscription โดยทุกการสำรองที่นั่ง ต้องสำรองที่นั่งล่วงหน้าอย่างน้อย 14 วันและวันเดินทางต้องไม่ตรงกับช่วงวันหยุดยาวของสายการบินตามที่ระบุในข้อกำหนดและเงื่อนไข* โดยผู้ที่ซื้อรอบนี้สามารถเดินทางได้ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2566”

แต่ถึงแม้จะระบุว่า 14 วันก่อนเดินทาง ส่วนใหญ่ที่ผ่านมา ถ้าไม่ใช่ว่าโชคดีจัด ๆ ไม่มีทางได้ตั๋วที่ใช้โปรได้ครับ

ต้องวางแผนไปเลยล่วงหน้าอย่างน้อย ๆ 3-4 เดือนในอนาคต ถ้าวางไว้ได้ทั้งปีเลยยิ่งดี เพราะไม่งั้นไม่มีทางหาตั๋วได้ เพราะแต่ละไฟล์ทจะมีจำนวนที่นั่งจำกัดสำหรับโปรนี้ (จำนวน 2-30 ที่นั่ง ต่อ 1 เที่ยวบิน) วันหยุดหรือหยุดยาวหมดสิทธิ์ ไม่ต้องพูดถึงไม่มีทางจองได้แน่นอน วันใกล้วันหยุดก็เหมือนกันโอกาสหาได้แทบจะไม่มี (บางคนอาจจะหาได้นะ แต่ผมไม่เจอ) ถ้าอยากบินช่วงนั้นก็จ่ายเต็มไป ส่วนใหญ่ที่จองได้มาคือช่วงกลาง ๆ อาทิตย์ และไม่มีวันหยุดรอบ ๆ แบบนี้จะพอหาได้

วิธีการหาวันยุ่งยากพอสมควรเลย เข้าไปในแอปฯ แล้วก็กดเลือกเที่ยวบิน เลือกวัน กว่าจะหาเจอกินเวลานานพอสมควร ที่จริงตรงนี้ AirAsia ควรปรับให้เห็นเป็นปฏิทินทั้งปีเลยก็ได้ว่าวันไหนมีโปรบ้าง แล้วก็ให้กดใส่ตะกร้าเช็คเอาท์ไป คือประสบการณ์การจองแบบนี้ที่ต้องกดเข้ากดออก เลือกวัน เลือกเที่ยวบินใหม่ เป็นอะไรที่น่ารำคาญพอตัวเลย

แล้ว 6,999 บาท/ปี นี่คือต้องจบแล้วใช่ไหม?

ไม่ใช่ครับ…ตั๋วที่ได้จะมีค่าภาษีค่าดำเนินการนู่นนี่จิปาถะตกไปกลับเชียงใหม่กรุงเทพฯที่ราว ๆ 450 บาท/เที่ยว (ไม่ใช่ฟรีนะ ย้ำ!) ทีนี้ถ้าใครจะซื้อให้คำนวณตรงนี้ให้ดีด้วย เพราะอย่างสมมุติว่าผมใช้โปรนี้ไม่ถึง 5-6 ครั้ง มันก็เหมือนซื้อราคาปกติเลย (เพราะรวมค่าดำเนินการและค่าภาษีต่าง ๆ นานาแล้ว บิน 5-6 เที่ยวจะราคาพอ ๆ กันเลย) เพราะฉะนั้นจะให้คุ้มค่าต้องคำนวณตรงนี้ให้ดี

อย่างผมไปทุกเดือนมันก็จะตกอยู่เที่ยวละ 1,240 บาท/เที่ยว (คำนวณ 12 เที่ยว 5400 + 6999 = 12,399) ซึ่งก็จะถูกกว่าซื้อธรรมดาอยู่ประมาณ 7000 – 8000 บาท แต่เสียเรื่องเวลาที่ยืดหยุ่นได้น้อยมาก ๆ คือต้องกำหนดวันไปให้ชัดเจนตลอดทั้งปีและเปลี่ยนแปลงไม่ได้

ถ้าเปลี่ยนไม่ได้ก็ไม่ต้องไปสิ ทิ้งตั๋วแล้วซื้อใหม่?

เท่าที่ทราบมาทำได้ แต่ทำบ่อย ๆ โดนแบนครับ จากข้อมูลที่ได้จากเพื่อนบอกว่าทิ้งตั๋วได้ 5 ครั้ง หลังจากนั้นจะโดนแบน ไม่สามารถใช้โปรนี้ได้อีกต่อไป

มีเลื่อนไฟล์ท มีแคนเซิลไหม?

เท่าที่บินมาสองครั้งยังตรงเวลาทั้งสองรอบ ทั้งไปและกลับ ซึ่งอันนี้ไม่แน่ใจว่าอนาคตจะเป็นยังไงเหมือนกัน

สรุปแล้วมันคุ้มไหมถ้าจะซื้อ?

จากประสบการณ์ตรงและเงื่อนไขชีวิตในการทำงานที่ต้องเดินทางไปกรุงเทพฯ เดือนละครั้ง สำหรับผมเองยังคุ้มอยู่ครับ แต่ถ้าเมื่อไหร่ที่เงื่อนไขนี้เปลี่ยน เช่นเดินทางแค่สามสี่ครั้งต่อปี ก็คงไม่ซื้อแล้วเพราะถ้าไม่ใช้โปรก็บางทีราคาถูกกว่าด้วยซ้ำ เพราะฉะนั้นสำหรับใครก็ตามที่อยากซื้อเมื่อเขาเปิดขายครั้งหน้า ก็ลองพิจารณาเงื่อนไขชีวิตกันดูให้ดีด้วยครับ การบินไปต่างประเทศค่าภาษีต่าง ๆ ต่อเที่ยวก็หลายพันอยู่เช่นกัน (เพื่อนคนหนึ่งบอกบินไปกลับญี่ปุ่นราว ๆ 2000 บาทครับ)

หวังว่าจะมีประโยชน์ครับ อ๋อ…อีกอย่าง ผมไม่ได้โหลดกระเป๋าด้วย เพราะฉะนั้นอย่าลืมบวกเรื่องราคากระเป๋าเข้าไปในการคำนวณด้วยนะครับ