การลงทุน คือ การจ่ายเงินในปัจจุบัน (price) เพื่อผลตอบแทนในอนาคต (return) เมื่อพูดถึงการลงทุนเรามักจะนึกถึงการลงทุนในตลาดการเงิน อย่างเช่น การลงทุนในหุ้น ทองคำ ตราสารหนี้ ฯลฯ ซึ่งหากเราต้องการผลตอบแทนที่สูง เราก็ต้องยอมรับว่าจะมีความเสี่ยงที่สูงตามมาด้วย แต่ไม่ได้หมายความว่า เราต้องยอมรับความเสี่ยงนั้นๆ อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

จริงๆแล้ว การบริหารความเสี่ยงที่สิ่งที่สามารถทำได้ และเป็นเรื่องที่สำคัญมากๆ สำหรับการลงทุนมากกว่าการแสวงหาผลตอบแทนด้วยซ้ำ เหมือนอย่างที่ Benjamin Graham อาจารย์ของ Warren Buffett ปรมาจารย์การลงทุนโลก กล่าวไว้ว่า “การลงทุนที่ประสบความสำเร็จเป็นเรื่องของการจัดการความเสี่ยง ไม่ใช่การหลีกเลี่ยงมัน”

“ความเสี่ยงจากการลงทุน” หลักๆ แล้วแบ่งออกได้เป็น 3 ประเภท ได้แก่

1. Pervasive Risk

เป็นความเสี่ยงระดับมหภาค ความเสี่ยงประเภทนี้จะที่กระทบทุกคน เช่น ความเสี่ยงจากเงินเฟ้อ ความเสี่ยงจากปัญหาภูมิรัฐศาสตร์ การเมือง หรือแม้กระทั่ง ความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราแลกเปลี่ยน ซึ่งไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้ ไม่ว่าจะเป็นผู้ลงทุนหรือไม่

2. Systematic Risk

เป็นความเสี่ยงที่เป็นระบบ ความเสี่ยงประเภทนี้ไม่สามารถลดลงได้จากการกระจายการลงทุนในหลักทรัพย์ เป็นสิ่งที่ผู้ลงทุนในสินทรัพย์นั้นๆ ต้องเจอ เช่น ความแปรผันของอัตราดอกเบี้ย หรือ การเปลี่ยนแปลงของตลาดโดยรวม เป็นต้น

3. Unsystematic Risk

เป็นความเสี่ยงเฉพาะตัวของหลักทรัพย์ ซึ่งสามารถลดได้ด้วยการการจายการลงทุน เช่น ความเสี่ยงจากฐานะทางการเงินของบริษัทนั้นๆ ความเสี่ยงจากการผิดนัดชำระหนี้ของบริษัทนั้นๆ หรือแม้กระทั่งความเสี่ยงจากอุตสาหกรรมที่ลงทุน เป็นต้น

ดังนั้นจึงเกิดวิชาด้านการลงทุนและการเปิดเผยข้อมูลมากมายให้พวกเราใช้วิเคราะห์ก่อนตัดสินใจลงทุน อย่างหลักการ การวิเคราะห์ปัจจัยพื้นฐานที่จะช่วยในการพิจารณาเลือกสินทรัพย์ในการลงทุนได้ดีหลักการหนึ่ง โดยการวิเคราะห์ก็มีทั้งแบบ Top Down และ Bottom Up

#TopDown คือ การมองจากปัจจัยมหภาคก่อนแล้วค่อยมองมาที่อุตสาหกรรม แล้วค่อยมาเลือกหุ้นว่าตัวไหนจะเป็นตัวที่ให้ผลตอบแทนที่ดีในภาวะปัจจัยมหภาค

#BottomUp คือ เลือกหาหุ้นที่มีลักษณะที่ดีตามที่เราต้องการก่อน อย่างเช่น เป็นผู้นำในธุรกิจ ผู้บริหารเก่ง ผลประกอบการดี การจ่ายปันผลดี มีจรรยาบรรณ ฯลฯ เมื่อได้หุ้นที่สนใจแล้ว ก็จะมองต่อที่ระดับอุตสาหกรรมว่ามันเป็นช่วงขาขึ้น หรือขาลง แล้วก็ตบท้ายด้วยการดูภาพมหภาคว่าเอื้อต่อการเติบโตของอุตสาหกรรมนั้น ๆ หรือไม่

การวิเคราะห์ทั่วไปก็ใช้ทั้ง 2 อย่างทั้ง Top down และ Bottom up แต่จะใช้อันไหนมากกว่ากัน ก็ขึ้นอยู่กับความเชื่อ กับ ความถนัดของแต่ละคน

หากเรามาดูวิธี Top down เครื่องมือหนึ่งที่เขาใช้กันในการวิเคราะห์ภาพใหญ่ (มหภาค) ก็คือ “PESTEL”

1. P ย่อมาจาก Political

คือ ภาวะการเมือง อย่างเช่น การเลือกตั้งในไทยที่จะมีขึ้นในเดือนหน้าจะเป็นผลบวกหรือลบต่อการลงทุนที่เราสนใจ

2. E ย่อมาจาก Economic

คือ ภาวะเศรษฐกิจว่าอยู่ในวัฏจักรช่วงไหน ดังนี้

– Expansion (คือภาวะเศรษฐกิจขยายตัว): เป็นช่วงที่การผลิต อัตราการจ้างงาน อัตราดอกเบี้ย ความต้องการสินเชื่อ และ ความเชื่อมั่นเริ่มเพิ่มขึ้น รายได้และรายจ่ายของครัวเรือนสูงขึ้น ทิศทางการลงทุนมีแนวโน้มเป็นขาขึ้น

– Boom (คือภาวะเศรษฐกิจรุ่งเรือง): อัตราดอกเบี้ยพุ่งขึ้นสูง การผลิตและความเชื่อมั่นทรงตัว เป็นจุดสูงสุดของวัฏจักรเศรษฐกิจ มีความขาดแคลนทั้งแรงงานและวัตถุดิบ ทำให้ต้นทุนการผลิตและระดับราคาสินค้าเพิ่มสูงขึ้น

– Recession (คือภาวะเศรษฐกิจถดถอย): ทิศทางการลงทุนมีแนวโน้มเป็นขาลง เป็นช่วงที่กิจกรรมทางเศรษฐกิจ ผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (GDP) การจ้างงาน และ ความต้องการสินค้าโดยรวมลดลง ธุรกิจเริ่มขาดแคลนเงินทุนหมุนเวียน

– Depression (คือภาวะเศรษฐกิจตกต่ำ): เป็นจุดต่ำสุดของภาวะเศรษฐกิจ อัตราดอกเบี้ย ความต้องการสินเชื่อ และ ความเชื่อมั่นตกต่ำ นโยบายทางเศรษฐกิจเพื่อเพิ่มการผลิตเริ่มเข้ามามีบทบาทและวนกลับไปสู่ระยะถัดไปของวัฎจักร

3. S ย่อมาจาก Social

คือ ภาวะสังคม ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดๆก็คือ ตอนนี้ไทยเป็นสังคมคนสูงอายุ และจะเป็นอย่างรุนแรงและเร็วด้วย

4. T ย่อมาจาก Technology

คือ ภาวะเทคโนโลยี อย่างเช่น การเกิดขึ้นของ internet และเทคโนโลยีที่ก้าวหน้ามากๆทำให้เกิดธุรกิจใหม่ๆ และหลายๆธุรกิจก็ต้องตายลงไป

5. E อีกตัวย่อมาจาก Environment

คือ ภาวะสิ่งแวดล้อม หลายคนคงรู้สึกถึงว่าปัจจุบันภัยธรรมชาติเกิดขึ้น รุนแรงและถี่ขึ้นมาก อย่างตอนนี้ ภาวะโลกร้อน หรือ ฝุ่น PM2.5 ก็เป็นภาวะที่เราต้องสนใจเช่นกัน

6. L ย่อมาจาก Legal

คือ กฎหมาย ไม่ว่าจะเป็นกฎหมายที่ออกโดยรัฐบาลไทย หรือ ออกโดยรัฐบาลต่างประเทศจะมีผลต่อการลงทุนเราหรือไม่

ปัจจัยเหล่านี้เป็นแนวทางในการช่วยให้เราประเมินภาวะมหภาคได้อย่างครบถ้วน เมื่อเราประเมินได้ครบและถูกต้อง โอกาสที่เราเลือกการลงทุนที่จะได้รับประโยชน์ และหลีกเลี่ยงการลงทุนที่เสี่ยง ก็จะถูกต้องมากยิ่งขึ้น หลังจากนั้นก็คงต้องไปเจาะความเสี่ยงในรายหลักทรัพย์ว่ามีความเสี่ยงเป็นอย่างไร คุ้มค่ากับการนำเงินไปลงทุนหรือไม่ ซึ่งจะช่วยปิดโอกาสในการลงทุนแล้วขาดทุนได้ค่อนข้างมาก

การวิเคราะห์ข้อมูลดังกล่าวจะช่วยให้เรามีข้อมูลประกอบการตัดสินใจลงทุนมากขึ้น ถ้าตัดสินใจลงทุนโดยไม่มีความรู้หรือข้อมูลย่อมเป็นการลงทุนที่เสี่ยงมากๆ ตามคำเตือนของ ก.ล.ต. ที่ว่า “การลงทุนมีความเสี่ยง ผู้ลงทุนควรศึกษาข้อมูลก่อนตัดสินใจลงทุน”

ในหนังสือ “Unscripted” ของ เอ็ม. เจ. ดิมาร์โก (MJ DeMarco) ผู้เขียนหนังสือการเงินที่โด่งดังที่สุดเล่มหนึ่งชื่อว่า “The Millionaire Fastlane” (เล่มนี้มีแปลไทยนะครับ) บอกว่าหลักคิดของเรานี่แหละที่เป็นตัวกำหนดว่าเราจะมั่งคั่งขนาดไหน

ซึ่งในหนังสือเล่มนี้เข้าได้กล่าวถึงความเชื่อเรื่องการเงินแบบผิด ๆ อยู่ 8 ข้อ ซึ่งแต่ละอันก็เป็นความเชื่อที่ทั้งถูกปลูกฝังกันมาเรื่อย ๆ จากสิ่งแวดล้อม สังคม ครอบครัว เพื่อน หรือคนรอบข้าง แต่วันนี้เราจะมาพูดถึงความเชื่อเรื่องการเงินผิด ๆ 2 อย่าง ที่ฉุดให้เราไปไม่ถึงเป้าหมายที่ตั้งเอาไว้สักที (สำหรับคนที่สนใจลองหาหนังสือเล่มนี้มาอ่านเพิ่มได้นะครับ หรือ ถ้ามีคนสนใจมาก ๆ เดี๋ยวเรามาต่อกันในโพสต์หน้ากัน)

ดิมาร์โกบอกว่าการจะได้มาซึ่งความมั่งคั่งนั้นเราต้องรับเอาความเชื่อของการเป็นผู้ประกอบการเข้ามาก่อน โดยต้องตระหนักรู้และปลดปล่อยตัวเองจากความเชื่อเรื่องการเงินแบบผิด ๆ

1. คนโชคดีเท่านั้นแหละที่รวย

ความเชื่อนี้ตอกย้ำว่า “ปัจจัยภายนอกเป็นตัวกำหนดความมั่งคั่งของคุณ” มันทำให้คุณเชื่อว่าสิ่งที่คุณทำไม่มีความหมาย ไม่ต้องรับผิดชอบในเรื่องการเงิน เพราะทุกอย่างคือโชคชะตา สิ่งที่จะทำให้คุณรวยได้มาจากภายนอกทั้งหมด ทำให้คุณรู้สึกหมดหวัง และไร้อำนาจในการกำหนดทิศทางของชีวิต ขัดขวางไม่ให้คุณก้าวไปสู่เป้าหมายทางการเงินด้วยการมองข้ามปัจจัยสำคัญ ๆ 2 อย่างคือ

– ผู้ประกอบการ นักธุรกิจ หรือ คนที่ประสบความสำเร็จนั้นล้มเหลวมาแล้วมากมายก่อนจะมั่งคั่ง

– ความคิด พฤติกรรม และทางเลือก คือตัวกำหนดสถานการณ์ทางการเงินของคุณ

ถ้าอยากจะเอาชนะความเชื่อนี้และปลูกฝังกรอบความคิดในการเป็นผู้ประกอบการก็ให้สร้างโอกาสสู่ความมั่งคั่งของตัวเองขึ้นมา การเลือกแต่ละอย่างจะสร้างชุดของผลลัพธ์ที่ตามมา เพราะฉะนั้นเราจะได้รับประสบการณ์จากทางเลือกที่เราเลือกเท่านั้น เพราะฉะนั้นโชคทางด้านการเงินก็จะมาจากการตัดสินใจเลือกสิ่งที่จะกลายเป็นผลลัพธ์ที่ประสบความสำเร็จนั่นเอง

ยกตัวอย่างง่าย ๆ ก็ได้ครับ คุณเป็นพนักงานประจำในบริษัทแห่งหนึ่ง รายได้หลักของคุณก็คือเงินเดือน ส่วนเวลาว่างที่เหลือก็เอาไปใช้ทำอะไรก็ได้ สมมุติเอาไปเล่นเกม ในที่นี้ไม่ได้หมายความว่าคนเล่นเกมจะไม่ร่ำรวยหรือมั่งคั่ง แต่โอกาสที่จะเป็นแบบนั้นได้ เล่นเกมจนไปถึงความมั่งคั่งและประสบความสำเร็จในชีวิตได้นั้นมีน้อยมาก

เพราะฉะนั้นสิ่งที่เราควรทำคือสร้างโอกาสในการหารายได้ให้มากขึ้น ทำในสิ่งที่มีความเป็นไปได้มากหน่อยเพื่อจะไปให้ถึงอิสรภาพทางการเงิน

2. ความสามารถที่มีมาแต่กำเนิดกำหนดความมั่งคั่งของคุณ

ความเชื่อนี้บอกเป็นนัยว่า คุณมีทักษะที่เกิดมาพร้อมกับมัน ไม่สามารถเปลี่ยนแปลงได้ (​Fixed) ซึ่งมีอิทธิพลต่อความมั่งคั่งในชีวิต ทำให้เราไม่อยากที่จะหาโอกาสให้ตัวเองประสบความสำเร็จเพิ่ม เพราะ…

– เราเชื่อว่าคนที่ประสบความสำเร็จหรือร่ำรวยนั้นทำได้ “ง่าย” เนื่องจากมีทักษะความสามารถบางอย่างและการได้มาซึ่งความมั่งคั่งไม่ใช่เรื่องยากสำหรับพวกเขา

– เราเชื่อว่าคนที่ไม่ประสบความสำเร็จนั้น “ไม่ประสบความสำเร็จ​“ และ “ไม่มีทางประสบความสำเร็จ” เพราะไม่มีความสามารถมากเพียงพอ

วิธีเอาชนะความเชื่อผิด ๆ อันนี้และสร้างกรอบความคิดที่จะพาเราไปสู่เป้าหมายให้เราตั้งเป้าหมายในการพัฒนาทักษะตนเองขึ้นไปทีละนิดทุก ๆ วัน ไม่ว่าจะเป็นเรื่องเล็กแค่ไหนก็ตาม การขยับไปข้างหน้าทีละนิดจะทำลายความเชื่อเรื่องความสามารถเป็นสิ่งที่ติดตัวมาตั้งแต่เกิดและไม่สามารถเปลี่ยนแปลงได้ ช่วยทำให้คุณรู้สึกมีพลังที่จะลุกขึ้นมาเปลี่ยนแปลงตัวเองเพื่อไปสู่เป้าหมายการเงินที่วางเอาไว้

ในหนังสือ “Grit” (GRIT : The Power of Passion and Perseverance // สิ่งที่ต้องมี…เมื่อคุณไม่มีแต้มต่อในชีวิต) แอนเจล่า ดักเวิร์ธ (Angela Duckworth) เขียนเอาไว้ว่าเรามีโอกาสที่จะก้าวหน้าเมื่อแตกทักษะที่เราอยากจะพัฒนาออกเป็นส่วน ๆ แล้วก็ฝึกฝนให้เชี่ยวชาญทีละส่วน โดยการ

– มุ่งเน้นไปที่ส่วนของทักษะที่อยากจะพัฒนา

– หมั่นให้คนอื่น ๆ ฟีดแบ็กอยู่เสมอ

– นำฟีดแบ็กนี้กลับมาพัฒนาต่อจนเชี่ยวชาญในเรื่องนั้น ๆ

– ทำซ้ำกับส่วนอื่น ๆ ทั้งหมด จนเชี่ยวชาญทักษะนั้น

การสร้างชุดความเชื่อเรื่องการเงินใหม่นั้นไม่ใช่เรื่องง่าย แต่เป็นสิ่งที่จำเป็นถ้าเราจะผลักตัวเองให้หลุดออกจากกรอบความคิดแบบเดิม ๆ ที่คอยฉุดเราไว้จนรู้สึกไร้สิ้นความหวัง ลองเอาแนวทางของดิมาร์โกไปใช้ดูนะครับ หวังว่ามันจะช่วยให้ทุกคนขยับเข้าใกล้เป้าหมายที่วางเอาไว้อีกสักเล็กน้อยก็ยังดี

ปัญหาเรื่องหนี้สิน เป็นปัญหาที่ไม่มีใครอยากให้เกิดขึ้น โดยเฉพาะ “หนี้สิน” ที่เกิดจากการค้ำประกันให้ผู้อื่น แต่เราต้องมาแบกรับภาระชำระหนี้นั้นแทน

สำหรับเพื่อนๆ ที่ไม่เข้าใจว่าการค้ำประกัน คือ อะไร?

aomMONEY ขออธิบายง่ายๆ ครับ เวลาคนๆ นึงจะซื้อบ้านหรือรถยนต์ หรือทำสัญญาการกู้เงินต่างๆ แต่คุณสมบัติของผู้กู้ยังไม่ผ่านเกณฑ์ที่จะได้รับอนุมัติ ตรงนี้การมี “ผู้ค้ำประกัน” เข้ามา ก็จะช่วยทำให้ผู้ปล่อยสินเชื่อมั่นใจไดัว่า หากผู้กู้ผิดชำระ ผู้ค้ำประกันนี่แหละครับ ที่จะต้องชำระหนี้แทน

และด้วยเหตุนี้แหละครับ aomMONEY อยากจะชวนเพื่อนๆ คิดทบทวนให้ดีกันก่อนที่จะตัดสินในค้ำประกันให้ใคร

ทำไมล่ะ? เหตุผลง่ายๆ ตามนี้ครับ

1. เพราะถ้าเขากู้ไม่ผ่าน จนต้องวิ่งหาคนค้ำ นั่นสะท้อนว่า “เขาเองยังไม่มีความพร้อมพอที่จะกู้เงินก้อนนี้หรือเปล่า?”

ดังนั้น เราควรเช็กให้ดี ถึงวินัยและความสามารถในการชำระหนี้ของคนที่เราจะค้ำประกันให้ และควรเช็กตัวเองด้วยว่า รับความเสี่ยงจากการค้ำประกันครั้งนี้ได้ไหม เพราะถ้าผู้กู้ผิดชำระหนี้ ทางธนาคารเค้าก็จะมาตามหนี้กับเรานี่แหละครับ

2. มีความเห็นใจอย่างมีขอบเขต

ความเห็นอกเห็นใจและการมีน้ำใจ เป็นสิ่งที่ดี แต่ก็ควรมีขอบเขตด้วย ถ้าพิจารณาแล้วว่าการค้ำประกันครั้งนี้จะสร้างปัญหาให้ตัวเองในอนาคต การเลือกปฏิเสธ อาจจะเป็นวิธีที่เซฟตัวเองที่สุดครับ

3. เรื่องเงินเป็นเรื่องที่ทำให้คนเสียมิตรภาพกันมากที่สุด

น่าจะเห็นตัวอย่างเรื่องนี้กันจากหน้าข่าวในทุกๆ ปีนะครับ อย่างที่เคยเป็นข่าวดัง ก็เช่น ลูกศิษย์ที่กู้เงิน กยศ. ไปเรียนหนังสือ ขอให้อาจารย์เป็นผู้ค้ำประกันหนี้ให้ อาจารย์เห็นว่าเป็นศิษย์ก็ช่วยเหลือ พอถึงเวลา ตัวเองกลับปล่อยให้ผู้มีพระคุณต้องมาชดใช้หนี้ที่เขาไม่ได้ก่อ ส่วนตัวเองก็หายไปเลย

ใดๆ ก็ตาม “การค้ำประกัน” ในสถานการณ์บางอย่าง ก็มีความจำเป็น ดังนั้น สำหรับที่เป็นลูกหนี้ จึงควรรักษาสัจจะ มีวินัยด้านการเงิน อย่าให้ผู้ที่ช่วยเหลือตัวเองในวันนี้ ต้องมาเดือดร้อนเพราะตัวเองในวันข้างหน้า

โดยปัจจุบัน แม้จะมีกฎหมายรองรับให้ผู้ค้ำประกัน สามารถจำกัดวงเงินและระยะเวลาได้ โดยกำหนดให้รับผิดชอบในส่วนของตัวเองเท่านั้น ไม่ต้องรับผิดชอบดอกเบี้ย รวมถึงยื่นฟ้องผู้กู้ตามจำนวนและดอกเบี้ยที่ชำระไปแทนได้ด้วย

ทว่าการค้ำประกันให้ใครสักคน ก็ยังเป็นสิ่งที่ควรคิดให้ดีก่อน

เพราะหนี้ก้อนใหญ่ เกิดขึ้นได้แค่เพียงปลายปากกาที่เซ็นลงไปเท่านั้นเองครับ

อยากให้ลองจินตนาการถึงสถานการณ์นี้ด้วยกันหน่อยนะครับ สมมติว่าเย็นวันหนึ่งที่เราถูกเชิญไปทานอาหารที่บ้านของแฟน โดยมื้อนี้แม่ของแฟนทำอาหารเลี้ยงอย่างสุดฝีมือ อร่อยไม่ต่างจากไปภัตตาคารอาหารหรู ทุกคนก็ทานกันอย่างมีความสุข

จนกระทั่งเมื่อทุกคนอิ่มแปล้และกำลังพูดคุยสารทุกข์สุขดิบกัน คุณก็มองไปยังแม่ของแฟนด้วยความรัก แล้วก็ลุกขึ้นยืนพร้อมควักกระเป๋าตังค์ออกมาพร้อมบอกว่า “ขอบคุณสำหรับอาหารมื้อพิเศษที่คุณแม่พยายามทำมากเลยนะครับ มันอร่อยมาก ๆ ผมต้องจ่ายเท่าไหร่ดีครับ? 3,000 พอไหมครับ? ไม่สิ…ดีขนาดนี้ มีทั้งกุ้ง หอย ปู ปลา แบบนี้ 5,000 บาทถึงจะพอ”

คิดว่าจะเกิดอะไรขึ้นต่อจากนั้นครับ? แม่แฟนคงหน้าแดงก่ำไปด้วยความโกรธ แฟนของคุณถลึงตาใส่ด้วยความไม่พอใจ และนั่นอาจจะเป็นมื้ออาหารครั้งสุดท้ายที่จะได้ร่วมโต๊ะกับครอบครัวแฟนก็เป็นได้

โลกสองใบที่เราอาศัยอยู่

เกิดอะไรขึ้นกันแน่? ทำไมการเสนอเงินค่าตอบแทนสำหรับมื้ออาหารที่เอร็ดอร่อยตรงนี้ถึงเป็นเรื่องที่ไม่เพียงแต่ไม่เหมาะสม แต่เหมือนเป็นการดูถูกอีกฝ่ายหนึ่งไปได้

จากคำอธิบายของ มาร์การ์เร็ต คลาร์ก, จู๊ดสัน มิลส์ และ อลัน ฟิสเก้ นักจิตวิทยาที่ทำการศึกษาเกี่ยวกับเรื่องนี้บอกว่าเราอาศัยอยู่ในโลกสองใบในเวลาเดียวกัน ใบหนึ่งคือบรรทัดฐานทางสังคม (Social Norms) นั้นเป็นใหญ่ ส่วนอีกใบหนึ่งบรรทัดฐานทางตลาด (Market Norms) เป็นผู้กุมอำนาจ

บรรทัดฐานทางสังคมคือการร้องขอความช่วยเหลือฉันมิตร อย่างเช่น ระหว่างที่กำลังเดินอยู่ข้างถนนแล้วมีคุณยายร้องขอให้ช่วยพาข้ามถนน หรือขอร้องให้คนที่อยู่ในคอนโดเดียวกันช่วยยกทีวีหนัก ๆ ขึ้นไปที่ห้อง เปิดประตูให้คนอื่นที่เดินตามมา หรือแม่แฟนทำอาหารเย็นเลี้ยงสุดฝีมือนั่นแหละ บรรทัดฐานทางสังคมจะมีความเป็นมนุษย์อยู่ เป็นการอยู่ร่วมกัน อบอุ่นและคลุมเครือ และที่สำคัญคือไม่จำเป็นต้องตอบแทนในทันทีทันใด

ส่วนบรรทัดฐานทางตลาดนั้นก็เข้าใจง่ายหน่อย แตกต่างกับอันแรกโดยสิ้นเชิง ทุกอย่างล้วนเป็นเรื่องของผลประโยชน์ มีการแลกเปลี่ยนที่ชัดเจน ไม่ว่าจะเป็นค่าแรง ค่าอาหาร ค่าเช่า ดอกเบี้ย มีการเปรียบเทียบต้นทุนกับสิ่งที่จะได้รับ ให้และรับในทันที เมื่ออยู่ในโลกนี้คุณก็ได้รับในสิ่งที่จ่ายเงินไปนั่นแหละ

ถ้าจะยกตัวอย่างอีกเรื่องให้มีความชัดเจนมากขึ้นก็อย่างเรื่องเพศสัมพันธ์ก็ได้ ในแง่ของบรรทัดฐานทางสังคม เราก็ได้มาฟรี ๆ เมื่อเราอยู่ในความสัมพันธ์ของสามีภรรยา ก็เป็นความรู้สึกอบอุ่นดี ๆ ที่มอบให้กันและกัน ซึ่งก็ไม่จำเป็นต้องมีสิ่งใดตอบแทน รู้สึกดีทั้งสองฝ่าย แต่มันก็มีตลาดสำหรับการค้าทางเพศเช่นเดียวกัน นั่นคือบรรทัดฐานทางตลาด จ่ายเงินเพื่อเพศสัมพันธ์​ ทำกิจแล้วก็จบต่างคนต่างแยกย้ายกันไป ไม่มีสามีหรือภรรยาที่มีอะไรกันแล้วจ่ายเงิน และไม่มีผู้ที่ให้บริการทางเพศคนไหนที่คาดว่าจะได้รับความอบอุ่นหรือความสัมพันธ์ที่ยาวนานจากลูกค้า

เงินลดบรรทัดฐานทางสังคมได้ยังไง?

เมื่อไหร่ก็ตามที่เส้นแบ่งระหว่างบรรทัดฐานทางสังคมและบรรทัดฐานทางตลาดมาชนกัน ปัญหาก็จะเกิดขึ้น (อย่างที่เราเห็นไปแล้วว่าตอนที่เราเสนอจะจ่ายเงินค่าอาหารเย็นให้กับแม่แฟนนั่นแหละครับ) เมื่อเงินเข้ามาเกี่ยวข้องกับสถานการณ์ที่มีความเป็นบรรทัดฐานทางสังคม มันจะเริ่มย้ายข้างไปอยู่ในพื้นที่ของบรรทัดฐานทางตลาด แล้วความคิดในหัว พฤติกรรม ความรู้สึกของเราก็เริ่มเปลี่ยนไป

อย่างสมมติว่าผมขอให้คุณช่วยขนของย้ายบ้านในวันเสาร์ที่กำลังจะมาถึงด้วยกันได้ไหมเพราะผมขนเองคนเดียวไม่น่าหมด คุณอาจจะคิดว่า “โสภณก็เป็นคนดีคนหนึ่งนะ วันเสาร์นี้ก็ไม่ได้มีอะไร ก็ไปช่วยก็ได้ ยินดีอยู่แล้ว” นี่คือบรรทัดฐานทางสังคม

แต่ถ้าผมถามว่า “วันเสาร์นี้มาช่วยขนของย้ายบ้านหน่อยได้ไหม เดี๋ยวให้เงิน 100 บาท” คุณอาจจะคิดแล้วว่า “อี้…100 บาท ไม่เอาหรอก นอนอยู่บ้านสบาย ๆ ดีกว่า” แปลกไหมครับ? เพราะที่จริงในสองสถานการณ์นี้ไม่ได้มีอะไรเปลี่ยนไปเลยนอกจากเงินที่ผมเสนอให้นั่นแหละ

คุณจะไม่คิดในหัวเลยว่า “โสภณก็เป็นคนดีคนหนึ่งนะ วันเสาร์นี้ก็ไม่ได้มีอะไร ก็ไปช่วยก็ได้ ยินดีอยู่แล้ว แถมยังได้เงิน 100 บาทด้วย” แต่เมื่อมีเงินเข้ามาเกี่ยวข้องคุณจะมองว่ามันเป็นการจ้างงานทันที และจะเทียบผลตอบแทนที่ได้รับกับแรงที่ต้องใช้เพื่อทำงานให้สำเร็จทันที (แต่ถ้าผมเสนอให้ 10,000 บาท คุณอาจจะยอมรับก็ได้ถูกไหมในกรณีแบบนี้)

เพราะฉะนั้นเมื่อไหร่ก็ตามที่เราเสนอเงินในสถานการณ์ที่บรรทัดฐานทางสังคมกำลังทำงานอยู่ มันจะลดทอนแรงจูงใจในการทำและการขอความช่วยเหลือในครั้งนั้นก็ได้

ของฟรีทำให้เราเห็นแก่ตัวน้อยลงได้ยังไง?

ทีนี้ลองสลับข้างกันดูบ้าง จะเกิดอะไรขึ้นกับฝั่ง ‘อุปสงค์’ เมื่อบรรทัดฐานทางสังคมกับบรรทัดฐานทางตลาดมาเจอกันล่ะ?

ยกตัวอย่างแบบนี้ก็ได้ครับ เพื่อนที่ทำงานของเราคนหนึ่งที่ออฟฟิศชื่อ ‘แอน’ ทำบราวนี่ได้อร่อยมาก วันหนึ่งเธออบบราวนี่มา 50 ชิ้น สำหรับพนักงานที่ออฟฟิศที่มีอยู่ 50 คนพอดี ทีนี้แอนก็เดินมาที่โต๊ะคุณคนแรกเลยเพราะนั่งติดกันแล้วก็ยื่นถาดบราวนี่ให้คุณหยิบ ในหัวคุณก็จะเริ่มคำนวณแล้วว่าตอนนี้หิวไหมนะ คุณชอบบราวนี่รึเปล่า เมื่อเช้ากางเกงคับไหม และสุดท้ายก็คิดถึงคนอื่น ๆ ที่ยังไม่ได้ทานบราวนี่ และก็ตัดสินใจหยิบ 1-2 ชิ้น โดยประมาณ

ทีนี้เป็นสถานการณ์เดียวกันครับ แอนทำบราวนี่มา 50 ชิ้นเหมือนกัน เดินมาที่โต๊ะคุณคนแรกเช่นเดิม แต่ครั้งนี้แอนติดป้ายราคาชิ้นละ 5 บาท ในหัวก็จะเริ่มคิดเหมือนเดิมครับ หิวไหม ชอบรึเปล่า อ้วนไหมช่วงนี้ แต่คราวนี้คุณจะไม่รู้สึกผิดเลยที่จะซื้อเยอะ ๆ เท่าที่ต้องการ บางทีซื้อ 20 ชิ้น เอากลับไปแบ่งลูก ๆ ที่บ้านด้วย หรือบางทีเหมาหมดเลยก็ได้ถ้าคิดว่ามันอร่อยและคุ้มค่า คุณจะไม่คิดถึงคนอื่นเลย ถูกไหมครับ?

สิ่งที่เปลี่ยนไปคือแอนได้เพิ่มบรรทัดฐานทางตลาดเข้ามา ซึ่งทำให้บรรทัดฐานทางสังคมหายไปเลย แม้ว่าในทั้งสองกรณีถ้าคุณหยิบไปหลายชิ้น มันก็จะเหลือให้คนอื่นน้อยลง แต่เมื่อ “แจกฟรี” คุณจะคิดถึงคนอื่น คิดเรื่องความยุติธรรมทางสังคม คิดว่าเราต้องเห็นแก่คนอื่น คิดถึงความรู้สึกของคนในออฟฟิศและผลกระทบที่จะตามมาด้วยว่าถ้าเอาไปเยอะ ๆ คนอื่นจะมองไม่ดี แต่เมื่อมีเงินเข้ามาเกี่ยวข้อง ความคิดเหล่านี้หายไปหมดเลย เพราะเมื่อติดป้ายขาย เราจะใช้เงินเท่าไหร่ซื้อ ไม่ใช่ธุระกงการของใครอีกต่อไป

‘ชิ้นเกรงใจ’ บนโต๊ะอาหารทำไมถึงไม่มีคนทาน?

แดน อารีลีย์ (Dan Ariely) ศาสตราจารย์สาขาเศรษฐศาสตร์เชิงพฤติกรรมได้ทำการทดลองเกี่ยวกับเรื่องนี้โดยตั้งซุ้มขายลูกอมแบบชั่วคราวที่มหาวิทยาลัยเอ็มไอที (MIT) เป็นสองสถานการณ์แล้วดูว่าผลลัพธ์ในแต่ละสถานการณ์เป็นยังไงบ้าง

สถานการณ์แรก

ตั้งซุ้มขายลูกอมเคี้ยวหนึบสตาร์เบิสต์ (อารมณ์เหมือนซูกัสบ้านเรา) เม็ดละ 1 เซนต์ (ประมาณ 35 สตางค์) ซึ่งคนที่เดินผ่านไปมาก็แวะเข้ามาหยิบจ่ายเงินแล้วก็เดินจากไป

สถานการณ์ที่สอง

ตั้งซุ้มลูกอมเช่นกัน ครั้งนี้ติดป้าย “แจกฟรีลูกอมเคี้ยวหนึบสตาร์เบิสต์” ที่นี้ว่ากันด้วยกฏของอุปสงค์แล้ว เมื่อราคาเป็นศูนย์ ก็ย่อมมีคนแวะมาเยอะขึ้นและก็หยิบเยอะที่สุดเท่าที่จะเยอะได้ด้วย

หลังจากการทดลอง อารีลีย์พบว่าโดยเฉลี่ยแล้วในสถานการณ์แรกจะมีนักศึกษาแวะประมาณ 58 คน/ชั่วโมง และสถานการณ์ที่สองที่ประมาณ 207 คน/ชั่วโมง หมายความว่าเมื่อแจกฟรีมีคนมาแวะมากกว่าถึงสามเท่า ซึ่งก็เป็นไปตามกฏของอุปสงค์ครับ เมื่อราคาลดลง จะมีคนจำนวนเยอะขึ้นที่ต้องการสินค้าเหล่านี้

แต่สิ่งที่น่าสนใจเกิดขึ้นเมื่อบรรทัดฐานทางสังคมเข้ามาเกี่ยวข้อง เมื่อราคาลดลงจาก 1 เซนต์ ไปเป็น 0 เซนต์ (แจกฟรี) แทนที่นักศึกษาแต่ละคนจะหยิบกันเยอะ ๆ กลับไม่เป็นอย่างนั้นเลย ตอนที่ราคา 1 เซนต์ นักเรียนจะหยิบโดยเฉลี่ย 3.5 เม็ด และเมื่อลดเหลือ 0 เซนต์ กลับหยิบแค่คนละ 1.1 เม็ดเท่านั้น

ซึ่งก็หมายความว่าเมื่อไม่มีเงินเข้ามาเกี่ยวข้องในการแลกเปลี่ยน เมื่อลูกอมเป็นทรัพยากรของส่วนรวม ดูเหมือนมนุษย์เห็นแก่ตัวน้อยลงและคิดถึงคนอื่นมากขึ้น เมื่อการแจกฟรีกลับทำให้นักศึกษาคิดถึงคนอื่น ๆ ยับยั้งชั่งใจไม่เห็นแก่ตัว หยิบไปน้อยกว่าตอนที่จ่ายเงิน ซึ่งก็แสดงให้เห็นถึงความเป็นสัตว์สังคมของมนุษย์ที่แคร์คนอื่น ๆ อยู่ แต่เมื่อไหร่ก็ตามเมื่อมีเงินเข้ามาเกี่ยวข้อง…ความรู้สึกนี้ก็จะหายไปทันที

ถึงตรงนี้เราอาจจะพอเข้าใจแล้วใช่ไหมครับว่าทำไมเวลาเราไปทานอาหารกับเพื่อนในกลุ่มแล้วสั่งอาหารมาแชร์กัน (โดยเฉพาะอย่างยิ่งกลุ่มคนไม่ได้สนิทกันมากเท่าไหร่) ยกตัวอย่างเกี๊ยวซ่าที่ร้านอาหารญี่ปุ่นก็ได้ สมมุติคุณไปกับเพื่อนรวมทั้งหมด 4 คน แล้วเกี๊ยวซ่าบังเอิญมา 5 ชิ้น หลังจากที่ทุกคนหยิบไปคนละชิ้นมันจะเหลือ ‘ชิ้นเกรงใจ’ ที่กระอักกระอ่วนนอนเล่นตากแอร์เย็นอยู่ตรงนั้น แม้จะยังไม่ได้อิ่ม แต่ก็ไม่มีใครอยากตัก เพราะถ้าหยิบมาอีกก็เหมือนจะเสียมารยาท กลายเป็นว่าเกี๊ยวซ่านี้เมื่อมันเป็นทรัพยากรกลางของทุกคน (จานกลางที่ทุกคนจ่ายเท่า ๆ กัน) บรรทัดฐานของสังคมจะถูกหยิบมาใช้ทันที

เพราะฉะนั้นคำแนะนำที่ได้จากตรงนี้คือเวลาไปทานอาหารท่ีบ้านแฟนก็อย่าไปเสนอจ่ายเงินให้แม่แฟน และวันไหนถ้าอยากจะกินเกี๊ยวซ่าและไปกับเพื่อนก็สั่งของตัวเองมาเลยจานหนึ่งจะได้ไม่รู้สึกผิด หรือถ้าเป็นเพื่อนสนิทมาก ๆ ก็ถามเลย “มึงเอาไหม?” แล้วถ้ามีจานกลางจานอื่นก็แบ่งให้คนอื่น ๆ หยิบชิ้นสุดท้ายไปบ้างก็ถือว่าไม่ได้น่าเกลียดอะไรครับ

จากกระแสสภาวะเศรษฐกิจที่มีการเปลี่ยนแปลงและมีความผันผวนสูง ทำให้การลงทุนในรูปแบบต่างๆ อาจได้รับผลกระทบไปด้วยไม่มากก็น้อย หลายๆ ท่านอาจหวั่นใจว่าการเงินช่วงเกษียณในอนาคตข้างหน้าจะเป็นอย่างไร ควรมีผลิตภัณฑ์ทางการเงินแบบไหนที่จะช่วยในการวางแผนการเงินที่สามารถลดความกังวลใจนี้ลงได้

ในบรรดาผลิตภัณฑ์ทางการเงินทั้งหมด ประกันบำนาญเป็นผลิตภัณฑ์ทางการเงินที่ช่วยตอบโจทย์การมีรายรับหลังเกษียณที่ดีมากและมั่นคง ซึ่งผู้ทำประกันบำนาญจะได้รับผลประโยชน์ที่ทำให้มีความสุขหลังเกษียณหลายอย่าง ดังนี้

1. มีรายได้หลังเกษียณที่แน่นอน

โดยไม่ต้องกังวลกับสภาวะเศรษฐกิจว่าจะดีหรือไม่ดี การวางแผนการเงินทั้งในปัจจุบันและอนาคตมีหลักสำคัญ คือต้องมีกระแสเงินสดที่เพียงพอสำหรับค่าใช้จ่ายพื้นฐาน และมีการลงทุนเพิ่มเติมที่สามารถตอบโจทย์ชีวิตในด้านอื่นๆ ด้วย

2. สิทธิลดหย่อนภาษี

นอกจากผลประโยชน์ที่ผู้ทำประกันบำนาญได้รับจากการได้รายได้ที่แน่นอนหลังเกษียณแล้ว ผู้มีเงินได้ยังสามารถนำค่าเบี้ยประกันไปลดหย่อนภาษีภายใต้เงื่อนไขของเบี้ยที่นำไปลดหย่อนภาษีต้องไม่เกิน 15% ของรายได้ทั้งปี หรือไม่เกิน 200,000 บาทต่อปีและเมื่อรวมกับกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ/ กบข./ กองทุนสงเคราะห์ครูโรงเรียนเอกชน กองทุนการออมแห่งชาติ (กอช.) กองทุนรวมเพื่อการออม (SSF) และ/หรือกองทุนรวมเพื่อการเลี้ยงชีพ (RMF) แล้วต้องไม่เกิน 500,000 บาทต่อปี การเลือกบริษัทที่รับประกันบำนาญจะต้องมีความมั่นคงสูง และมีความสามารถในการจ่ายคืนผลประโยชน์ตามสัญญาได้

3. สร้างวินัยในการออมระหว่างวัยทำงาน

หนึ่งในความเข้าใจผิดสำหรับผู้เริ่มต้นการวางแผนการเงิน คือ คิดว่าจะเริ่มทำประกันเมื่อมีเงินมากหรือเหลือใช้ หรือเริ่มทำเมื่อไหร่ก็ได้ แต่ตัวแปรที่สำคัญ คือ เวลา วินัย และความสม่ำเสมอในการออม ดังนั้นจึงต้องมีการเริ่มออมเพื่อการเกษียณ ซึ่งประกันบำนาญเป็นตัวเลือกหนึ่งที่จะช่วยสร้างวินัยการออมได้เป็นอย่างดี ทั้งนี้การออมเมื่ออายุที่เริ่มต้นต่างกัน เงินตอบแทนที่จะได้รับก็ย่อมแตกต่างกัน ด้วยเหตุนี้ ยิ่งเริ่มทำประกันบำนาญเร็วเท่าไหร่ ผลประโยชน์และความมั่นคงที่ได้รับก็จะมากขึ้นเท่านั้น

4. ลดความเสี่ยงลดความเครียด

เมื่อรวมประกันบำนาญกับพอร์ตการลงทุนเพื่อการเกษียณ ในมุมมองของบางท่าน เมื่อเทียบกับผลประโยชน์ของประกันบำนาญเพียงอย่างเดียวกับการลงทุนที่ได้ผลตอบแทนสูง ในช่วงสภาวะเศรษฐกิจดี อาจจะคิดว่าได้ ผลตอบแทนต่ำ แต่จุดสำคัญคือ ผู้ทำประกันที่มองหาผลิตภัณฑ์ทางการเงินที่จะมาตอบโจทย์เรื่องการันตีรายได้สำหรับค่าใช้จ่ายพื้นฐานหลังเกษียณเป็นหลัก ได้รับเงินทุกปีตามเงื่อนไขกรมธรรม์ ไม่ว่าเศรษฐกิจจะไปทิศทางไหน และหากผู้ทำประกันมีการวางแผนประกันบำนาญร่วมกับการลงทุนเพื่อการเกษียณด้วย ก็จะทำให้ความเสี่ยงของพอร์ตการลงทุนเพื่อการเกษียณลดลง และมีความมั่นใจในแผนการเกษียณมากขึ้น

5. มีทุนประกันชีวิตระหว่างการชำระเบี้ย

หากผู้ทำประกันเสียชีวิตระหว่างการชำระเบี้ย ผู้รับผลประโยชน์จะได้รับเงินตอบแทนมากกว่าเบี้ยที่ผู้ทำประกันชำระ คือ ได้รับเงินต้นที่ชำระไปบวกกับรับเงินทุนประกันชีวิตที่ผู้รับผลประโยชน์จะต้องได้ โดยไม่ต้องผ่านกระบวนการจัดตั้งผู้จัดการมรดก ซึ่งใช้เวลาในการรับเงินที่นานกว่าและอาจมีค่าใช้จ่ายด้วย

ดังนั้น จากผลประโยชน์ที่กล่าวมาข้างต้น จะเห็นได้ว่าการวางแผนเกษียณที่รวมกับประกันบำนาญมีประโยชน์อย่างมาก จึงนับว่าเป็นสินค้าทางเงินหลักที่ตอบโจทย์ทั้งตัวผู้วางแผนเกษียณและครอบครัวให้ได้รับความสุขหลังเกษียณได้เป็นอย่างดี

เขียนโดย: บุณยนุช ยุทธ์ประทุม นักวางแผนการเงิน CFP®

aomMONEY เจอกระทู้ที่น่าสนใจในพันทิปครับ มีสมาชิกที่ชื่อ Richeest มาแชร์ประสบการณ์ว่า เขาสามารถปลดหนี้ 2 ล้านบาท จากบัตรเครดิตและบัตรกดเงินสด 20 ใบ ได้ภายใน 2 ปี จนตอนนี้มีเงินเก็บหลักล้าน!

อ่านแล้วน่าสนใจมากๆ อยากรู้มั้ยครับว่าเขาเป็นหนี้ได้อย่างไร? ใช้วิธีอะไรถึงปลดหนี้ได้สำเร็จ? แล้วเขาตัดสินใจได้เหมาะสมหรือไม่? aomMONEY จะเล่าให้ฟังครับ

จุดเริ่มต้นของการเป็นหนี้

เจ้าของกระทู้เล่าว่า เขาลงทุนทำธุรกิจอพาร์ตเมนต์ แล้วต้องการเงินก้อนมาลงทุน ซึ่งเขายื่นขอสินเชื่อสำหรับทำธุรกิจไปแล้ว ทางธนาคารจะอนุมัติเงินกู้ที่ 70% ของราคาประเมินการก่อสร้าง เขาจึงตัดสินใจใช้เงินสดที่มีอยู่ ประกอบกับการใช้ “บัตรเครดิต” เพื่อสร้างอพาร์ตเมนต์ดังกล่าว

โดยเขามองว่า อยากรีบลงทุนสร้างอพาร์ตเมนต์ให้เสร็จเร็วที่สุด แล้วปล่อยเช่า หากผลตอบรับเป็นไปด้วยดี มีอัตราการเข้าพักสูง ก็จะสามารถเก็บกินผลกำไรได้มาก จึงตัดสินใจใช้บัตรเครดิตเป็นส่วนหนึ่งของเงินลงทุน ซึ่งนั่นเป็นที่มาของหนี้ก้อนโต 2 ล้านบาท จากบัตรเครดิตและบัตรเงินสด 20 ใบ

วิธีปลดหนี้ 2 ล้าน ภายใน 2 ปี

1. สำรวจยอดหนี้ที่ค้างอยู่ทั้งหมด

การเป็นหนี้บัตรหลายใบ สิ่งที่ต้องทำอันดับแรกคือตั้งสติ หยุดก่อหนี้ แล้วทำตารางแจกแจงรายละเอียด เพื่อให้เห็นภาพรวมทั้งหมด และง่ายต่อการจัดการ ได้แก่

– เรามีหนี้บัตรอะไรบ้าง ทั้งหมดกี่ใบ วงเงินเท่าไร
– แต่ละใบมียอดหนี้เท่าไร
– แต่ละใบต้องชำระหนี้วันไหน
– แต่ละใบต้องจ่ายเต็มจำนวนเท่าไหร่ / จ่ายขั้นต่ำเท่าไหร่
– แต่ละใบมีอัตราดอกเบี้ยต่อปีเท่าไหร่

หรือถ้าใครไม่อยากมานั่งแจกแจง หรือกลัวข้อมูลตกหล่น ก็สามารถเช็กข้อมูลได้จากเครดิตบูโร โดยเสียค่าใช้จ่าย 150 บาท แล้วรอเอกสารประมาณ 1-2 สัปดาห์ครับ

2. ทำบัญชีรายรับรายจ่าย

เมื่อรู้รายการที่ต้องจ่ายหนี้ทั้งหมดแล้ว ทีนี้ก็ถึงเวลาที่จะต้องหาเงินมาจ่าย ซึ่งเราก็ต้องทำลิสต์รายได้และรายจ่ายทั้งหมดเช่นกัน เพื่อให้เห็นภาพรวม และทำให้รู้ว่าแต่ละเดือน เราจะมีเงินเหลือเท่าไหร่สำหรับจ่ายหนี้บัตร

3. ตัดรายจ่ายที่ไม่จำเป็น

เมื่อทำบันทึกรายรับ-รายจ่ายแล้ว เราจะเห็นรายการบางอย่างที่ไม่จำเป็น ซึ่งนี่คือ “รอยรั่วทางการเงิน” ที่เราสามารถอุดมันได้ อย่างเจ้าของกระทู้นี้ก็ลดการออกไปปาร์ตี้ กินดื่มเที่ยว ที่แต่ละครั้งต้องใช้เงินราว 500-1,000 บาท

4. หารายได้เพิ่ม

ถ้าเป็นหนี้มากๆ หรืออยากปลดหนี้ได้เร็วขึ้น การหารายได้เสริมคือทางออกที่ดี ซึ่งเราสามารถเปลี่ยนความถนัดให้เป็นเงินได้ เช่น รับจ้างแปลบทความ เป็นติวเตอร์สอนพิเศษ วาดภาพขาย ฯลฯ

แต่การหารายได้เสริมที่เจ้าของกระทู้ท่านนี้เลือก คือการ “ทำธุรกิจ” ทั้งที่ยังไม่มีความพร้อมใดๆ จึงตัดสินใจใช้บัตรเงินสด กดเงินราว 500,000 บาทมาตั้งต้นธุรกิจ ซึ่งช่วงแรกๆ ก็ไปได้ไม่สวยนัก แต่พอ 1 ปีผ่านไปก็เริ่มประสบความสำเร็จ จนสร้างกำไรได้ดี ทำให้เขามีเงินมาจ่ายหนี้บัตรได้มากขึ้น

ข้อนี้ aomMONEY มองว่าเป็นการตัดสินใจที่เสี่ยงพอสมควร ประการแรกเลยคือการใช้บัตรกดเงินสด กดเงินออกมาเพื่อทำธุรกิจนั้น ไม่ใช่วัตถุประสงค์หลักของมัน เพราะสิ่งนี้มีไว้เพื่อ “การหมุนเงินสั้นๆ” เช่น เกิดเรื่องฉุกเฉิน ป่วยเข้าโรงพยาบาลต้องใช้เงินด่วน แต่ถ้าต้องการเงินก้อนมาทำธุรกิจ แนะนำว่าการขอสินเชื่อส่วนบุคคลจะตอบโจทย์มากกว่าครับ

ประการต่อมาคือ เป็นเรื่องดีที่เจ้าของกระทู้ประสบความสำเร็จกับธุรกิจนี้ จนมีกำไรไปจ่ายหนี้บัตรได้ แต่ถ้าทุกอย่างไม่เป็นไปตามคาดล่ะครับ…จะเกิดอะไรขึ้น? นั่นเท่ากับว่าเขาต้องมีหนี้เพิ่มขึ้นแน่นอน ทีนี้อาจจะปวดหัวกว่าเดิมอีกครับ

5. ค่อยๆปิดหนี้บัตรทีละใบ

หลังจากที่หักค่าใช้จ่ายจำเป็นในชีวิตประจำวันแล้ว เจ้าของกระทู้นี้ก็นำเงินที่เหลือไปจ่ายหนี้บัตรทุกใบ เพื่อไม่ให้ตัวเองเสียประวัติในเครดิตบูโร และค่อยๆ ทยอยปิดบัตรทีละใบ โดยใช้วิธีต่อไปนี้

– ปิดบัตรที่ดอกเบี้ยสูงสุดก่อน ที่เหลือให้ทยอยจ่ายขั้นต่ำ เพื่อลดภาระดอกเบี้ย

– ปิดบัตรที่ยอดหนี้เหลือน้อยสุดก่อน เพื่อลดจำนวนธนาคารที่เป็นหนี้อยู่

ปัจจุบันเจ้าของกระทู้สามารถปลดหนี้ 2 ล้านบาท จากบัตร 20 ใบ ได้แล้วภายในเวลา 2 ปี และมีรายได้จากธุรกิจที่ลงทุนไว้ ซึ่งมากกว่าเงินเดือนจากงานประจำ จนสามารถมีเงินเก็บถึงหลักล้านแล้ว ถือเป็นเรื่องที่น่ายินดีครับ แต่ทั้งนี้ aomMONEY อยากฝากไว้ว่า ถ้ามีความจำเป็นต้องใช้เงิน ไม่ว่าจะอยู่ในสถานการณ์ไหน ก็ควรเลือกใช้ผลิตภัณฑ์ทางการเงินให้ถูกประเภท ตรงตามวัตถุประสงค์ดีกว่าครับ

และอีกข้อหนึ่งคือ การไม่มีหนี้ย่อมเป็นลาภอันประเสริฐ โดยเฉพาะหนี้บัตรเครดิตและบัตรกดเงินสด ยิ่งถ้าเราทยอยจ่ายขั้นต่ำไปเรื่อยๆ ไม่สามารถหารายได้เพิ่มเติมได้ บอกเลยว่าโอกาสหลุดพ้นจากหนี้นั้นยากมากๆ ครับ

ด้วยรักและปรารถนาดี จาก aomMONEY ที่อยากเห็นคนไทยมีสุขภาพทางการเงินที่ดี

อ้างอิง: https://bit.ly/3jDQq5u

กฎของตัวเลข 72 คือ สูตรคำนวณเบื้องต้นที่ใช้หาค่าประมาณ “ระยะเวลาในการลงทุน” และ “อัตราผลตอบแทน” ที่จะทำให้เงินต้นของเราเพิ่มขึ้นเป็น 2 เท่าจากการลงทุน ค้นพบโดยนักวิทยาศาสตร์ชื่อดังระดับโลกอย่างอัลเบิร์ต ไอน์สไตน์ จากการศึกษาเกี่ยวกับอัตราดอกเบี้ยทบต้น เหมาะสำหรับนักลงทุนมือใหม่ เพราะมีวิธีคิดที่ง่ายและไม่ซับซ้อน

โดยวิธีการคำนวณนั้น จะมี 2 สูตรให้เราเลือกใช้

สูตรที่ 1

ใช้คำนวณหาระยะเวลาในการลงทุนเพื่อให้ได้เงินเพิ่ม 2 เท่า

➤ ระยะเวลาการลงทุน = 72 / อัตราผลตอบแทนจากการลงทุน

สูตรที่ 2

ใช้คำนวณหา อัตราผลตอบแทนจากการลงทุนเพื่อให้ได้เงินเพิ่ม 2 เท่า

➤ อัตราผลตอบแทนจากการลงทุน = 72 / ระยะเวลาการลงทุน

ตัวอย่างแรก

นาย A มีเงินต้น 500,000 บาท ลงทุนด้วยกองทุนที่อัตราผลตอบแทนเฉลี่ย 6% ต่อปี ถ้านาย A อยากให้เงินเติบโตเป็น 1,000,000 บาท จะต้องใช้ระยะเวลาการลงทุนเท่าไหร่?

อยากทราบระยะเวลาการลงทุน
สูตรที่ใช้ในการคำนวณ คือ สูตรที่ 1
ระยะเวลาการลงทุน คือ 72 / 6 = 12

เพราะฉะนั้นนาย A ต้องลงทุนกองทุนเป็นระยะเวลา 12 ปี
ในการพลิกเงิน 500,000 ให้กลายเป็นเงิน 1,000,000 บาท

จากตัวอย่างข้างบน จะเห็นได้ว่าถ้านาย A อยากได้เงินล้านเร็วกว่านี้ นาย A ก็ต้องมองหาการลงทุนที่ได้อัตราผลตอบแทนเฉลี่ยมากกว่า 6% ต่อปี เพื่อร่นระยะเวลาการลงทุนให้สั้นลง

ตัวอย่างที่สอง

นาย B มีเงินต้น 500,000 บาท อยากลงทุนภายใน 10 ปี ให้ได้เงิน 1,000,000 บาท นาย B จะต้องลงทุนในสินทรัพย์ที่อัตราผลตอบแทนเฉลี่ยเท่าไหร่?

อยากทราบอัตราผลตอบแทน
สูตรที่ใช้ในการคำนวณ คือ สูตรที่ 2
อัตราผลตอบแทนจากการลงทุน คือ 72 / 10 = 7.2

เพราะฉะนั้นนาย B ต้องลงทุนให้ได้อัตราผลตอบแทนเฉลี่ย 7.2% ต่อปี
เพื่อพลิกเงิน 500,000 ให้กลายเป็นเงิน 1,000,000 บาท ใน 10 ปี

แต่ถ้าใครกำลังคิดว่า “ต้องคำนวณไม่ถูกแน่ๆ” ทางตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (SET) ได้ทำโปรแกรมคำนวณมาให้ทุกคนได้ใช้ฟรีที่ : https://bit.ly/3fiaNlS

จากกฎของตัวเลข 72 ของ ไอน์สไตน์ aomMONEY จะขอสรุปง่ายๆ ดังนี้

1. ถ้าเราทำอัตราผลตอบแทนต่อปีได้สูงเท่าไหร่ เราก็จะยิ่งได้เงินทบต้นเร็วและไปถึงเป้าหมายเร็วเท่านั้น

2. ถึงแม้เราจะทำอัตราผลตอบแทนได้ไม่สูงมาก แต่ถ้าเราให้เวลา สามารถรอคอยได้นาน เงินลงทุนของเราก็สามารถเติบโตได้เช่นกัน

ทั้งนี้อย่าลืมว่า กฎของตัวเลข 72 เป็นเพียงการหาค่าประมาณ และในความเป็นจริง เราไม่สามารถทำอัตราผลตอบแทนเฉลี่ยให้เท่ากันได้ทุกปี สิ่งสำคัญที่สุด จึงเป็นการปรับพอร์ตระหว่างการลงทุน เพื่อพาเงินในกระเป๋าของคุณเติบโตไปให้ถึงเงินล้านตามที่หวังครับ

หลายครั้งเวลาเช้าๆ เห็นหุ้นตกหนักๆ เราก็ชอบเข้าไปซื้อกองทุนตามบริษัทหลักทรัพย์ หรือไม่ก็ธนาคารต่างๆ ดีใจได้ของถูก สะใจคนที่ซื้อไปวันก่อน เพราะเราได้ของถูกกว่า แต่ปรากฏว่า ตอนปิดตลาด หุ้นกลับขึ้นปิดสูงกว่าเมื่อวานอีก

อ้าว! แทนที่จะได้ของถูกกลับได้ของแพงเสียอีก ในทางกลับกัน เวลาเห็นหุ้นขึ้นเยอะๆ เราก็รีบขายล็อคกำไร หรือ บางทีก็ดีใจที่ได้คืนทุนซะที ติดดอยมานาน แต่ปรากฏว่าตอนใกล้ปิดตลาด หุ้นที่ขึ้นอยู่ดีๆ กลับปักหัวลง ปิดลบจากเมื่อวาน จากกำไรกลายเป็นขาดทุน ทำให้นึกถึงแก๊งค์สี่โมงเย็นในสมัยก่อน สงสัยกลับมาอาละวาดอีก

อารมณ์อย่างนี้คิดว่าหลายคนที่ชอบซื้อกองทุนรวมคงเคยเจอ ถือได้ว่าเป็นหนึ่งใน Pain Point ของกองทุนเปิดทั่วไปเลยก็ว่าได้

หากเรามาสรุป Pain Point ของกองทุนรวมกันคร่าวๆ ก็มี ดังนี้

1. ตอนซื้อ ตอนขาย ไม่รู้ว่าซื้อขายได้ที่ราคาเท่าไหร่

เพราะกองทุนเปิดทั่วไปจะจำกัดเวลาซื้อขายก่อนตลาดปิด อย่างเช่น ถ้าเป็นกองทุนหุ้น ก็จะจำกัดเวลาซื้อขายที่ 15.30 น. (ตลาดปิด 16.30 น.) และราคาที่ใช้ในการคำนวณ NAV คือ ราคาตอนตลาดปิด ทำให้ ณ เวลาที่เราซื้อขาย เราจึงไม่สามารถรู้เลยว่าเราซื้อขายได้ที่ราคาเท่าไหร่

2. ตอนซื้อจ่ายเงินเลย ตอนขายรอเงินนาน

ตอนซื้อ เราต้องจ่ายเงินซื้อทันที (วันที่ T) แต่ตอนขายคืน เราไม่ได้เงินทันทีเหมือนตอนซื้อนะ แต่จะได้หลังจากนั้น จะนานแค่ไหน (มีได้ตั้งแต่ 2 ถึง 6 วันทำการหลังวันทำการขายคืน) ก็แล้วแต่ว่าเป็นกองทุนประเภทไหน ลงทุนในประเทศ หรือ ต่างประเทศ ดูแล้วเหมือนไม่แฟร์เลยนะ

3. เสียค่าธรรมเนียมทั้งขาเข้าและขาออก

ตอนซื้อ เราต้องเสีย “ค่าธรรมเนียมขาย” ตอนขาย เราต้องเสีย “ค่าธรรมเนียมการรับซื้อคืน” อย่างงนะ ที่เรียกอย่างนี้ เพราะในระบบเค้าจะมองสถาบันการเงินที่เป็นตัวแทนซื้อขายเป็นหลัก

คือ ตอนเราซื้อกองทุน สถาบันการเงินเป็นคนขายให้เรา เลยเรียกค่าธรรมเนียมขาย แต่ตอนเราขาย คือ สถาบันการเงินรับซื้อคืนจากเรา เลยเรียกค่าธรรมเนียมการรับซื้อคืน

ค่าธรรมเนียมขายและค่าธรรมเนียมการรับซื้อคืนนี้เป็นค่าธรรมเนียมที่คิดจากผู้ลงทุน ซึ่งจะเป็นตัวที่ทำลายผลตอบแทนที่เราควรจะได้

อย่างเช่น ค่าธรรมเนียมขาย 1% แปลว่า ลงทุน 100 บาท ยังไม่ทันลงทุนเลย โดนหักค่าธรรมเนียมไปก่อนแล้ว 1 บาท เหลือเงินลงทุน 99 บาท ค่าธรรมเนียมการรับซื้อคืน 1% แปลว่า ขายคืนไป 100 บาท แทนที่จะได้ 100 บาทเต็มๆ กลับโดนหักค่าธรรมเนียมไปอีกแล้ว 1 บาท เหลือเงินที่ได้จากการลงทุน 99 บาท ค่าธรรมเนียมพวกนี้ยิ่งมากยิ่งทำให้เรามีโอกาสกำไรน้อยลง และมีโอกาสที่จะขาดทุนมากขึ้น

ยิ่งใครที่ซื้อขายกองทุนเปิดบ่อยๆ โอกาสยิ่งขาดทุน ยิ่งมาก ตัวอย่างเช่น ถ้ากองทุนคิดค่าธรรมเนียมขายและรับซื้อคืนรวมกันเท่ากับ 1% ถ้าเราซื้อขายกองทุนเปิดบ่อยๆ สัปดาห์ละครั้ง เท่ากับ 1 ปีเราซื้อขาย 52 ครั้ง แปลว่าเราต้องเสียค่าธรรมเนียมซายและรับซื้อคืนรวม 52% แล้วอย่างนี้ เราจะไม่ขาดทุนยังไงไหว

4. ค่าธรรมเนียมการจัดการสูง

กองทุนเปิดส่วนใหญ่โดยเฉพาะกองทุนแบบ Active Fund คือ กองทุนประเภทที่มีนโยบายการลงทุนที่จะชนะเกณฑ์มาตรฐานหรือดัชนีอ้างอิง กองทุนพวกนี้จำเป็นต้องมีผู้จัดการกองทุนที่มีความรู้ความสามารถ มีระบบข้อมูลและการวิเคราะห์ที่ดี ทำให้กองทุนพวกนี้มักมีค่าธรรมเนียมการจัดการที่ต้องจ่ายให้กับบริษัทจัดการกองทุนสูง

โดยทั่วไปถ้าเป็นกองทุนหุ้น ค่าธรรมเนียมการจัดการจะอยู่ที่ประมาณ 1% – 1.5% ต่อปี แต่ถ้าเป็นกองทุนที่ลงทุนในต่างประเทศ ค่าธรรมเนียมการจัดการจะยิ่งแพง และกองทุนไม่ได้มีเฉพาะค่าธรรมเนียมการจัดการยังมีค่าใช้จ่ายอื่นๆ อีก เช่น ค่าผู้ดูแลผลประโยชน์ ค่านายทะเบียน ค่ารับฝากทรัพย์สิน เป็นต้น เมื่อรวมแล้ว ค่าใช้จ่ายทั้งหมดอาจจะสูงได้ถึง 5% ต่อปี ค่าใช้จ่ายพวกนี้เป็นค่าใช้จ่ายที่คิดจากกองทุน แปลว่าต่อให้เราไม่ซื้อขายกองทุน ยังไงก็ต้องเสียค่าธรรมเนียมส่วนนี้อยู่ดี

5. การตัดสินใจลงทุนขึ้นกับผู้จัดการกองทุน

กองทุนแบบ Active Fund แม้จะมีนโยบายกำหนดชัดเจนว่าจะลงทุนในอะไร แต่การตัดสินใจลงทุนก็ขึ้นอยู่กับผู้จัดการกองทุน ตัวอย่างเช่น กองทุนที่มีนโยบายลงทุนในหุ้น เราก็ไม่รู้หรอกว่า ตอนที่เราซื้อหรือขายนั้น กองทุนลงทุนในหุ้นกี่เปอร์เซนต์ และลงทุนในหุ้นตัวไหนมากน้อยแค่ไหน

สิ่งที่เราคิดกับสิ่งที่ผู้จัดการกองทุนคิดอาจไม่เหมือนกันก็ได้ เช่น เราอาจคิดว่าหุ้นตัวนี้ราคาตอนนี้ดี ผู้จัดการกองทุนน่าจะซื้อหุ้นตัวนี้เยอะๆ แต่ผู้จัดการกองทุนอาจกำลังขายหุ้นตัวนี้อยู่ก็เป็นไปได้ แปลว่าตอนที่เราซื้อหรือขายกองทุนแบบ Active Fund เราไม่รู้เลยว่ากองทุนลงทุนในอะไรอยู่ และผู้จัดการกองทุนกำลังทำอะไร

6. บางกองทุนกระจายการลงทุนไม่ดี

กองทุนแบบ Active Fund บางกองจะไม่มีการกระจายการลงทุนที่ดี เพราะผู้จัดการกองทุนจะเลือกลงทุนในกองทุนที่มีผลประกอบการดีเท่านั้น ซึ่งถ้าเลือกได้ถูกต้องและราคาหลักทรัพย์เป็นไปตามคาดการณ์ของผู้จัดการกองทุนก็ดีไป แต่ถ้าเกิดไม่ใช่ ความเสียหายกับกองทุนก็จะมากด้วยเช่นกัน

7. ผลตอบแทนในอดีตไม่ได้ยืนยันอนาคต

ผลการดำเนินงานของกองทุนแบบ Active Fund อาจจะมากกว่าหรือน้อยกว่าดัชนีอ้างอิงได้ ขึ้นอยู่กับฝีมือของผู้จัดการกองทุน และแม้จะเป็นผู้จัดการกองทุนคนเดิม ผลการดำเนินงานในอดีตก็ไม่ได้เป็นสิ่งยืนยันผลการดำเนินงานในอนาคต

เมื่อการลงทุนในกองทุนเปิดมี Pain Point มากมายอย่างนี้ จะทำยังไงดี ก็เลยมีคนคิดกองทุนประเภทหนึ่งขึ้นมา โดยเรียกว่ากองทุน ETF

ETF ย่อมาจาก Exchange Traded Fund แปลตรงตัว ก็คือ กองทุนที่มีการซื้อขายในตลาดหลักทรัพย์ ETF จึงมีลักษณะเหมือนหุ้นที่มีสภาพคล่องและสามารถซื้อขายแบบ Real-Time ได้ในตลาดหลักทรัพย์ฯ เหมือนหุ้นตัวหนึ่ง

ความแตกต่างหลักๆ ระหว่าง ETF กับหุ้น คือ การลงทุนในหุ้นจะเป็นการลงทุนในบริษัทจดทะเบียนเพียงบริษัทเดียวเท่านั้น แต่การลงทุนใน ETF จะเหมือนนำเงินลงทุนของเราไปกระจายซื้อทุกหลักทรัพย์หรือในสินทรัพย์ที่ ETF อ้างอิงตามน้ำหนักของดัชนี เช่น ETF ที่อ้างอิงดัชนี SET50 ก็จะซื้อหุ้นทั้ง 50 ตัวในสัดส่วนเดียวกับที่อยู่ในดัชนี SET50 เพื่อให้ได้อัตราผลตอบแทนเท่ากับหรือใกล้เคียงกับดัชนีอ้างอิงมากที่สุด

เมื่อ ETF เป็นกองทุนที่มีลักษณะอย่างที่กล่าว จะแก้ Pain Point ของกองทุนเปิดได้ ดังนี้

1. ตอนซื้อ ตอนขาย ETF เราจะซื้อขายได้ที่ราคาตลาด ณ ขณะนั้น (real time) เหมือนหุ้นตัวหนึ่ง รู้ต้นทุน รู้ราคาขาย ไม่ต้องไปรอลุ้นตอนตลาดปิดว่าจะซื้อขายได้ที่ราคาเท่าไร

2. ETF ตอนซื้อขาย จะชำระราคาและส่งมอบหลักทรัพย์ใน 2 วันทำการ (T+2) แปลว่าตอนซื้อ เราจ่ายเงินซื้อวันที่ T+2 ตอนขายเราก็จะได้เงิน T+2 เช่นกัน แฟร์ดี

3. ETF เป็นกองทุนที่ซื้อขายเหมือนหุ้นตัวหนึ่งในตลาดหลักทรัพย์ ค่าธรรมเนียมการซื้อขาย (Brokerage fee) ก็เหมือนการซื้อขายหุ้น จะต้องเสียเท่าไร ก็ขึ้นอยู่กับว่าเราเปิดบัญชีโบรกเกอร์แบบไหน เปิดกับบริษัทหลักทรัพย์อะไร ซื้อขายที่ปริมาณเท่าไร ซึ่งเราก็ต้องสอบถามจากโบรกเกอร์ที่เราสนใจ แต่ยังไงก็ตาม ก็ต่ำกว่าค่าธรรมเนียมการขายและรับซื้อคืนของกองทุนแบบ Active Fund

4. ค่าธรรมเนียมการจัดการของ ETF จะต่ำมากเพราะเป็นกองทุนแบบ Passive Fund ที่เน้นลงทุนให้ใกล้เคียงดัชนีอ้างอิงให้มากที่สุด ดังนั้น ETF จึงมีค่าธรรมเนียมการจัดการต่ำ เพราะไม่ต้องอาศัยความรู้ความสามารถของผู้จัดการกองทุน และเพราะต้องจัดการให้กองทุนใกล้เคียงกับดัชนีอ้างอิงให้มากที่สุด จึงคิดค่าธรรมเนียมแพงไม่ได้ ถ้าแพง กองทุนก็จะมีผลประกอบการที่ต่ำกว่าดัชนี เพราะดัชนีไม่มีค่าใช้จ่าย

5. ETF มีนโยบาย และเงื่อนไขการลงทุนชัดเจน คือ ต้องใกล้เคียงกับดัชนีอ้างอิง แปลว่า เราจะทราบชัดเจนว่า ณ ขณะนั้นๆ กองทุน ETF ที่เราลงทุนนั้นลงทุนในอะไรอยู่ สัดส่วนเท่าไหร่ ขณะที่กองทุนแบบ Active Fund จะไม่มีความชัดเจนตรงนี้

6. ETF จะมีการกระจายการลงทุนที่ดี เพราะ ETF กระจายซื้อทุกหลักทรัพย์หรือในสินทรัพย์ตามสัดส่วนน้ำหนักในดัชนีอ้างอิง

7. ETF จะให้ผลตอบแทนตามดัชนีอ้างอิง ซึ่งต่างจากกองทุนแบบ Active Fund ที่ผลตอบแทนในช่วงเวลาหนึ่งๆ แม้จะไม่ดีกว่าดัชนีอ้างอิง แต่ก็ไม่น้อยกว่าดัชนีอ้างอิงเช่นกัน

จากที่กล่าวมา เราคงเห็นแล้วว่า ETF เป็นเครื่องมือการลงทุนตัวหนึ่งที่น่าสนใจ ทั้งในแง่ความชัดเจน การกระจายความเสี่ยง และต้นทุนค่าใช้จ่ายที่ต่ำ ปัจจุบัน มี ETF ที่จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยหลายประเภท อาทิ

– Equity ETF / Index ETF มุ่งสร้างผลตอบแทนอ้างอิงดัชนีราคาหุ้นในประเทศ
– Sector ETF มุ่งสร้างผลตอบแทนอ้างอิงดัชนีราคาหุ้นกลุ่มอุตสาหกรรม
– Foreign ETFมุ่งสร้างผลตอบแทนอ้างอิงดัชนีราคาหุ้นต่างประเทศ
– Bond ETF มุ่งสร้างผลตอบแทนอ้างอิงดัชนีราคาตราสารหนี้
– Gold ETFมุ่งสร้างผลตอบแทนอ้างอิงดัชนีราคาทองคำ

แต่ทั้งนี้ ถึงแม้ ETF จะแก้ Pain Point ของกองทุนรวมปกติในหลายเรื่องได้ แต่ก็ไม่ใช่ว่า ETF จะเหมาะกับนักลงทุนทุกคน เพราะต้องอาศัยความรู้ และความชำนาญในตลาดซื้อขายสินทรัพย์นั้นๆ ด้วย และต้องมีเวลาติดตามข่าวสารพอสมควร ซึ่งถ้าใครสนใจศึกษา ETF เพิ่มเติม ก็สามารถดูได้ที่เว็บไซต์ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยได้เลยนะครับ

เคยได้ยินคนพูดเสมอว่าทุกอย่างชัดเจนเสมอเมื่อมองย้อนกลับไปในอดีต

แม้จะรู้สึกว่ามันเป็นอย่างนั้น แต่ในความเป็นจริงมันทำให้ความจริงบิดเบี้ยวและกระทบต่อการตัดสินใจเรื่องการเงินของเราด้วย

อคติแห่งการมองย้อนกลับ (Hindsight Bias) เกิดขึ้นเมื่อเรามองเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นและเชื่อ ‘แบบผิด ๆ’ ว่าคุณรู้มาโดยตลอด “เป็นอย่างที่คิด” ผลที่ออกมาไม่ต่างจากที่คุณคาดการณ์เอาไว้ตั้งแต่แรก

เอาง่าย ๆ แบบนี้ก็ได้ เมื่อทีมฟุตบอลทีมโปรดของคุณแข่ง แล้วคุณก็พูด ๆ ว่าเกมนี้ก็ชนะแน่นอน แต่พอผลลัพธ์ออกมาไม่เป็นอย่างที่คิด กลับพูดว่า “เป็นอย่างที่คิดเลย คิดไว้อยู่แล้วว่าเกมนี้ต้องแพ้แน่เลย”

นั่นแหละครับอคติแห่งการมองย้อนกลับ

เมื่อทุกอย่างเกิดขึ้นแล้ว เมื่อเราทราบข้อมูลและความจริงของเหตุการณ์ สมองเรามีแนวโน้มที่จะเขียนอดีตใหม่และทำให้ดูเหมือนว่าเรารู้อยู่แล้วว่าทุกอย่างจะจบลงอย่างไร

ปัญหาของอคติแห่งการมองย้อนกลับ

มีประโยคหนึ่งของ โยดา (Yoda) สุดยอดเจไดในตำนานจากเรื่อง Star Wars ที่กล่าวว่า

“อาจารย์ที่ดีที่สุดคือความล้มเหลว”

แม้คำกล่าวนั้นจะจริง แต่ก็เพียงครึ่งเดียวเท่านั้น

จริงอยู่ที่เราเรียนรู้จากความล้มเหลวมากกว่าความสำเร็จ แต่ก็เราจะเรียนรู้จากความล้มเหลวได้ เราก็ต้องซื่อสัตย์และระบุได้อย่างชัดเจนว่าสาเหตุของความผิดพลาดนั้นมาจากอะไรกันแน่

ซึ่งตอนนี้แหละที่อคติแห่งการมองย้อนกลับกลายเป็นปัญหา

ลองจินตนาการก็ได้ครับว่าคุณกำลังเริ่มทำธุรกิจบางอย่าง แล้วมีคนถามว่า “ธุรกิจนี้จะอยู่รอดในปีแรกไหม?” คุณก็คงตอบอย่างมั่นใจว่า “แน่นอนสิ”

หลังจากนั้นหนึ่งปี ปรากฏว่าธุรกิจไปไม่รอด (ซึ่งสถิติการทำธุรกิจโดยเฉพาะสตาร์ตอัปนั้นล้มเหลวมากกว่า 90%) ทีนี้พอมีคนมาถามให้คุณนึกถึงคำตอบที่ตัวเองให้ไว้เมื่อปีก่อน คุณก็อาจจะบอกว่า “ที่จริงก็คิดแหละว่าธุรกิจนี้อาจจะไม่รอดก็ได้”

ตอนนี้คุณกำลังเอาผลลัพธ์หรือสิ่งที่เกิดขึ้น (ธุรกิจที่ล้มเหลว) มาเป็นตัวตั้งต้นเขียนประวัติศาสตร์ใหม่อีกครั้งหนึ่ง สร้างเรื่องราวบางอย่างที่บอกว่าคุณก็รู้มาเสมอว่ามันจะเกิดขึ้นอยู่แล้ว

ที่จริงคำถามนี้ถูกใช้จริง ๆ ในการทดลองในปี 2009 ที่มหาวิทยาลัย University of Pennsylvania ซึ่งนักวิจัยก็ถามเหล่าผู้ประกอบการว่าโอกาสที่ธุรกิจของพวกเขาจะประสบความสำเร็จไหมในอีกหนึ่งปี ซึ่งส่วนใหญ่ก็จะบอกว่าแน่นอน (ก็เข้าใจได้ว่าคนที่กำลังจะเริ่มธุรกิจคงไม่มีใครบอกว่าของตัวเองจะเจ๊ง)

หลังจากนั้นหนึ่งปีก็กลับมาถามเหล่าผู้ประกอบการที่ไปไม่รอด พวกเขาจะตอบว่า ‘ก็คิดไว้แล้วว่ามันอาจจะไม่รอดก็ได้’ ซึ่งกลายเป็นช่องว่างระหว่างคำตอบที่มาจากคติแห่งการมองย้อนกลับทันที

ปัญหาเกิดขึ้นตรงนี้แหละ ความบิดเบี้ยวของความคิดที่คิดว่าตัวเองรู้อยู่แล้วว่ามันจะเกิดอะไรขึ้น ทำให้ผู้ประกอบการเหล่านี้ไม่วิเคราะห์หรือหาเหตุผลจริง ๆ ว่าเกิดอะไรขึ้นกับธุรกิจ ทำไมมันถึงล้มเหลว ทำไมถึงไปไม่รอด ซึ่งการมองข้ามตรงนี้และด่วนสรุปไปเลยว่าตัวเองรู้อยู่แล้ว ทำให้เสียโอกาสเรียนรู้จากความผิดพลาดที่เกิดขึ้นนั่นเอง

แล้วเกี่ยวอะไรกับการลงทุน?

ทีนี้ลองคิดดูนะครับว่านักลงทุนที่ไม่เรียนรู้จากความผิดพลาดและคิดว่าตัวเองรู้อยู่แล้วจะเกิดอะไรขึ้น?

ในงานวิจัยชิ้นหนึ่งบ่งบอกว่าแม้แต่นักลงทุนมืออาชีพที่ทำงานในธนาคารใหญ่ ๆ ทั้งหลายนั้นล้วนตกเป็นเหยื่อของอคตินี้เช่นเดียวกัน ทำให้ตอบแทนไม่เป็นไปอย่างที่คาดหวังอยู่บ่อย ๆ ที่น่ากลัวก็คือว่าประสบการณ์หรือจำนวนปีก็ไม่ได้มีผลทำให้อคตินี้ลดลงเลย ไม่ว่านักลงทุนที่อยู่ในตลาดมา 40 ปี หรือคนที่เพิ่งทำงานล้วนมีโอกาสที่จะคิดว่า “นั่นไง คิดไว้แล้วเชียว” อยู่เสมอ

ตลาดหุ้นมีความผันผวนสูงมาก ราคาแกว่งขึ้นลงได้ในพริบตา หลังจากช่วงที่ความผันผวนผ่านไป นักลงทุน มืออาชีพทั้งหลายก็มีแนวโน้มที่จะประเมินสิ่งที่ตัวเองทำได้สูงเกินไปในช่วงที่ผ่านมา ซึ่งสิ่งนี้เองที่ทำให้เกิดความมั่นใจมากเกินไปและไม่เตรียมพร้อมที่จะรับมือกับความผันผวนที่จะเกิดขึ้นตามมาหลังจากนั้น

เอาง่าย ๆ หลังจากวิกฤติแฮมเบอร์เกอร์ในปี 2008 ผ่านไป เหมือนว่านักลงทุนที่มีชื่อเสียงก็จะออกมาพูดไม่อย่างใดก็อย่างหนึ่ง

– เราน่าจะรู้ว่ามันจะเกิดอะไรขึ้น
– รู้มาตลอดเลยว่ามันจะเกิดปัญหา

แต่ตอนนั้นกลับมีเพียงไม่กี่คนเท่านั้นที่ออกมาเตือนเรื่องฟองสบู่อสังหาฯในอเมริกา แต่เมื่อมีอคติแห่งการมองย้อนกลับเข้ามาเกี่ยวข้อง เราจะเห็นเลยว่านักลงทุนมากมายกลับเชื่อ (แบบผิด ๆ) ว่าพวกเขารู้มาตลอดว่าจะเกิดอะไรขึ้น

นี่คือเรื่องที่อันตรายเพราะ พวกเขามองข้ามโอกาสในการเรียนรู้กับวิกฤติที่ผ่านมาและไม่พร้อมที่รับมือกับวิกฤติครั้งใหม่ที่จะเกิดขึ้น ซึ่งนำไปสู่การตัดสินใจทีผิดพลาดได้

จะเอาชนะอคติแห่งการมองย้อนกลับยังไงดี?

สำหรับนักลงทุนแล้วสิ่งที่พอจะช่วยลดอคติแห่งการมองย้อนกลับได้ดีมากที่สุด (ไม่ว่าจะในเรื่องการลงทุนหรือชีวิตส่วนตัวก็ตาม) คือการเขียนบันทึกการตัดสินใจของตัวเองเอาไว้ (จะเป็นสมุดหรือแอปฯมือถือก็ได้ ขอให้เป็นสิ่งที่เราสามารถหยิบมาดูได้ตลอด)

เมื่อไหร่ก็ตามที่ตัดสินใจทำอะไร ไม่ว่าจะเป็นการซื้อหุ้น ลงทุน ทำธุรกิจ ฯลฯ ทุกอย่างที่เป็นการตัดสินใจครั้งใหญ่ ๆ ในชีวิต และสิ่งที่สำคัญคือเขียนเหตุผลกำกับไปด้วยว่า ‘เพราะอะไร’ ถึงตัดสินใจแบบนี้ ทำไมเราถึงเลือกไปทางซ้ายมากกว่าทางขวา ทำไมเราถึงเชื่อว่าหุ้นตัวนี้จะขึ้น ปลายทางผลลัพธ์ที่เราเชื่อว่าจะเกิดขึ้นจริง ๆ คืออะไรกันแน่

เมื่อเวลาผ่านไปแล้วเราก็กลับมาเช็กครับว่าความจริงมันเป็นอย่างนั้นจริง ๆ ไหม ตอนนี้แทนที่จะบอกว่า “เห็นไหม ว่าแล้วเชียว” คุณจะรู้ว่าตัวเองไม่ได้รู้หรอก ซึ่งการยอมรับตรงนี้ว่าตัวเองไม่ได้รู้มาก่อน คิดผิดมาตลอดคือก้าวแรกของการเรียนรู้จากความล้มเหลวอย่างแท้จริง ซึ่งจะนำไปสู่การตัดสินใจที่ดีขึ้นในอนาคตด้วย

เราพลาดโอกาสในอดีตและ “รู้งี้” มานักต่อนักแล้ว

อย่าพลาดโอกาสในอนาคตเพราะ “รู้แล้วว่าจะเป็นอย่างงี้” เพิ่มขึ้นเลยครับ